Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 70

Devanagari script

देव्युवाच । रहस्यं परमं काश्यां यदेतत्समुदीरितम् । तच्छ्रुत्वोत्सुकतां प्राप्तं मनो मेतीव वल्लभ

Transliteration

devyuvāca | rahasyaṃ paramaṃ kāśyāṃ yadetatsamudīritam | tacchrutvotsukatāṃ prāptaṃ mano metīva vallabha

Translation

دیوی نے کہا: “اے محبوب! کاشی کے بارے میں جو یہ اعلیٰ ترین راز بیان کیا گیا ہے، اسے سن کر میرا دل مزید جاننے کے لیے بے حد مشتاق ہو گیا ہے۔”

Word by Word

• देवी: the Goddess
• देवी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

• रहस्यं: secret (teaching)
• रहस्यं: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रहस्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd Nom/Acc), एकवचन

• परमं: supreme
• परमं: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd Nom/Acc), एकवचन; विशेषण (qualifier)

• काश्यां: in Kāśī
• काश्यां: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: काशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• यत्: which
• यत्: Sambandha (Relational)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd Nom/Acc), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)

• एतत्: this
• एतत्: Sambandha (Relational)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd Nom/Acc), एकवचन; निर्देशक (demonstrative)

• समुदीरितम्: has been proclaimed
• समुदीरितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम्+उद्+ईर् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; (तत् श्रुत्वा इति)

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Purvakala-kriya (Prior action)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु) + त्वा (क्त्वान्त)
• Form: अव्ययकृदन्त (gerund/क्त्वा); पूर्वकालिक क्रिया

• उत्सुकतां: eagerness
• उत्सुकतां: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: उत्सुकता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• प्राप्तं: has attained
• प्राप्तं: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्र+आप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (मनो विशेषण)

• मनः: mind
• मनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• मे: my
• मे: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; enclitic

• इति: thus
• इति: Sambandha (Discourse marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण/वाक्यसमाप्तिसूचक अव्यय (quotative particle)

• इव: as if/like
• इव: Sambandha (Comparison)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: उपमा-वाचक अव्यय (comparative particle)

• वल्लभ: O beloved
• वल्लभ: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: वल्लभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन

Speaker

Devī (Pārvatī)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Avimukta)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śiva

Visual Art Cues

Scene: Devī, seated near Śiva in a serene assembly, expresses eager longing to hear the supreme secret of Kāśī; the atmosphere is intimate, scriptural, and contemplative.

Characters & Entities

• Devī
• Kāśī (Vārāṇasī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred teachings about Kāśī are presented as a “supreme secret,” worthy of reverent curiosity and deeper inquiry.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī (Vārāṇasī), the foremost Śaiva sacred geography in this section of the Skanda Purāṇa.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific ritual is prescribed in this verse; it sets the tone for further exposition.