Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 97

Devanagari script

विद्युज्जिह्वो ललज्जिह्वः क्रूरास्यः क्रूरलोचनः । उग्रो विकटदंष्ट्रश्च वक्रास्यो वक्रनासिकः

Transliteration

vidyujjihvo lalajjihvaḥ krūrāsyaḥ krūralocanaḥ | ugro vikaṭadaṃṣṭraśca vakrāsyo vakranāsikaḥ

Translation

ایک کی زبان بجلی کی مانند ہے؛ دوسرے کی زبان لٹکتی ہوئی ہے۔ کسی کا منہ سفّاک اور آنکھیں ہیبت ناک ہیں؛ کوئی ہولناک، بڑے بڑے دانتوں والا ہے؛ کسی کا چہرہ ٹیڑھا اور ناک کج ہے۔

Word by Word

• विद्युत्-जिह्वः: having a lightning-like tongue
• विद्युत्-जिह्वः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विद्युत् (प्रातिपदिक) + जिह्वा (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (विद्युतः जिह्वा यस्य)

• ललत्-जिह्वः: with a lolling tongue
• ललत्-जिह्वः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ललत् (कृदन्त/लल् धातु, शतृ) + जिह्वा (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुष-समासः (ललन्ती जिह्वा यस्य)

• क्रूर-आस्यः: fierce-mouthed
• क्रूर-आस्यः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: क्रूर (प्रातिपदिक) + आस्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (क्रूरम् आस्यम् यस्य)

• क्रूर-लोचनः: fierce-eyed
• क्रूर-लोचनः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: क्रूर (प्रातिपदिक) + लोचन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (क्रूराणि लोचनानि यस्य)

• उग्रः: terrible
• उग्रः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उग्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• विकट-दंष्ट्रः: with huge fangs
• विकट-दंष्ट्रः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विकट (प्रातिपदिक) + दंष्ट्रा (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (विकटा दंष्ट्रा यस्य)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपात (conjunction)

• वक्र-आस्यः: crooked-mouthed
• वक्र-आस्यः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वक्र (प्रातिपदिक) + आस्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (वक्रम् आस्यम् यस्य)

• वक्र-नासिकः: crooked-nosed
• वक्र-नासिकः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वक्र (प्रातिपदिक) + नासिका (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (वक्रा नासिका यस्य)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: a sage (muni)

Visual Art Cues

Scene: A ring of grotesque, awe-inspiring kṣetrapālas/gaṇas with lightning-like and lolling tongues, cruel eyes, twisted faces, and crooked noses, stationed at the boundaries of Kāśī, forming a protective cordon.

Characters & Entities

• Kāśī
• Guardian beings (context)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Fierce descriptions underline that adharma is not welcome in Kāśī; the kṣetra enforces sanctity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī (Vārāṇasī) through its fearsome protective perimeter.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse continues the descriptive enumeration of guardians.