Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 35

Devanagari script

देवदुंदुभयो नेदुः प्रहृष्टानि जगंति च । सूर्याचंद्रमसौ साग्नी तेजो निजमवापतुः

Transliteration

devaduṃdubhayo neduḥ prahṛṣṭāni jagaṃti ca | sūryācaṃdramasau sāgnī tejo nijamavāpatuḥ

Translation

دیوی دُندُبھیاں گونج اٹھیں اور جہان خوشی سے بھر گئے؛ سورج اور چاند، آگ کے ساتھ، اپنی اپنی روشنی پھر پا گئے۔

Word by Word

• देवदुंदुभयो: the divine drums
• देवदुंदुभयो: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव-दुन्दुभि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम् (Feminine, Nominative, Plural); तत्पुरुषः—‘देवानां दुन्दुभयः’ (divine kettledrums)

• नेदुः: resounded
• नेदुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √नद् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्, परस्मैपदम् (3rd person plural)

• प्रहृष्टानि: rejoiced; delighted
• प्रहृष्टानि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्रहृष्ट (प्रातिपदिक; √हृष् + क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्तः, नपुंसकलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम् (Neuter, Nominative, Plural)

• जगन्ति: worlds
• जगन्ति: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम् (Neuter, Nominative, Plural)

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)

• सूर्यचन्द्रमसौ: the sun and the moon
• सूर्यचन्द्रमसौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सूर्य + चन्द्रमस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, द्विवचनम् (Masculine, Nominative, Dual); इतरेतर-द्वन्द्वः (sun and moon)

• साग्नी: together with fire
• साग्नी: Karta (Qualifier of subject)
• Type: Adjective
• Root: स + अग्नि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, द्विवचनम् (Masculine, Nominative, Dual); सहार्थक-तत्पुरुषः—‘अग्निना सह’ (together with fire)

• तेजः: splendor; radiance
• तेजः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तेजस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (Neuter, Accusative, Singular)

• निजम्: their own
• निजम्: Karma (Qualifier of object)
• Type: Adjective
• Root: निज (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (Neuter, Accusative, Singular); विशेषणम्

• अवापतुः: attained; regained
• अवापतुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव√आप् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, द्विवचनम्, परस्मैपदम् (3rd person dual)

Speaker

Skanda (contextual, Kāśīkhaṇḍa narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Avimukta-kṣetra)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Heavenly kettledrums resound; the worlds brighten; Sun, Moon, and Fire glow anew—an auspicious cosmic tableau following Devī’s victory.

Characters & Entities

• Devas
• Sūrya
• Candra
• Agni

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When dharma is restored, the cosmos itself becomes luminous—order, joy, and clarity return to all realms.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī is the overarching sacred landscape in Kāśīkhaṇḍa, where divine victories signify the city’s spiritual supremacy.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse depicts auspicious omens and cosmic restoration.