Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 61

Devanagari script

त्रिलोकसुंदरी सिद्धिं दद्यात्त्रैलोक्यसुंदरीम् । वैधव्यं नाप्यते क्वापि तस्या देव्याः समर्चनात्

Transliteration

trilokasuṃdarī siddhiṃ dadyāttrailokyasuṃdarīm | vaidhavyaṃ nāpyate kvāpi tasyā devyāḥ samarcanāt

Translation

تری لوک سُندری ‘تینوں لوکوں کی زیبائی’ کی سِدھی عطا کرتی ہے۔ اُس دیوی کی خلوصِ عقیدت سے پوجا کرنے سے کہیں بھی بیوگی کا سامنا نہیں ہوتا۔

Word by Word

• त्रिलोकसुन्दरी: Trilokasundarī (goddess)
• त्रिलोकसुन्दरी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: त्रि + लोक + सुन्दरी (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• सिद्धिम्: success, attainment
• सिद्धिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सिद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• दद्यात्: may give, would grant
• दद्यात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

• त्रैलोक्यसुन्दरीम्: (the state/name) ‘Trailokyasundarī’
• त्रैलोक्यसुन्दरीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्रैलोक्य + सुन्दरी (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (त्रैलोक्यस्य सुन्दरी), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्म-रूपेण (as object/complement)

• वैधव्यम्: widowhood
• वैधव्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वैधव्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• न: not
• न: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय

• आप्यते: is obtained
• आप्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आप् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive sense: ‘is obtained’)

• क्वापि: anywhere
• क्वापि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: क्व (अव्यय) + अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय-समुच्चय (indefinite adverb: ‘anywhere’)

• तस्याः: of her
• तस्याः: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन

• देव्याः: of the goddess
• देव्याः: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• समर्चनात्: from (her) proper worship
• समर्चनात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: सम् + अर्चन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन; हेत्वर्थ (cause)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Trilokasundarī (Gaurī) shrine in Kāśī (at Kubjāmbareśvara locus)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Trilokasundarī is shown as radiant Gaurī, bestowing beauty and marital auspiciousness; women devotees offer red flowers and lamps, praying for saubhāgya.

Characters & Entities

• Trilokasundarī
• Devī (Gaurī/Pārvatī)
• Kāśī (Vārāṇasī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Proper Devī-worship is portrayed as granting both inner ‘siddhi’ and worldly auspicious protection for household life.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The shrine-context is the Kāśī locale where Trilokasundarī is worshipped (as introduced with Kubjāmbareśvara/Nalakūbara).

What ritualistic prescription is mentioned?

Samarcana—complete, reverent worship of Devī Trilokasundarī.