Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 45

Devanagari script

हरसिद्धिं प्रयत्नेन पूजयित्वा नरोत्तमः । महासिद्धिमवाप्नोति प्राच्यां सिद्धिविनायकात्

Transliteration

harasiddhiṃ prayatnena pūjayitvā narottamaḥ | mahāsiddhimavāpnoti prācyāṃ siddhivināyakāt

Translation

نرِ افضل جب کوشش کے ساتھ ہرسِدّھی کی پوجا کرتا ہے تو وہ عظیم سِدّھی پاتا ہے—مشرق میں سِدّھی وِنایک کی عنایت سے۔

Word by Word

• हरसिद्धिम्: Harasiddhi (name of the goddess/attainment of Hara)
• हरसिद्धिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: हरसिद्धि (प्रातिपदिक: हर + सिद्धि)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—हरस्य सिद्धिः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• प्रयत्नेन: with effort
• प्रयत्नेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: प्रयत्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन

• पूजयित्वा: having worshipped
• पूजयित्वा: Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund), ‘having worshipped’

• नरोत्तमः: the best of men
• नरोत्तमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नरोत्तम (प्रातिपदिक: नर + उत्तम)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—नराणाम् उत्तमः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• महासिद्धिम्: great success/attainment
• महासिद्धिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महासिद्धि (प्रातिपदिक: महा + सिद्धि)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—महती सिद्धिः (कर्मधारय)

• अवाप्नोति: attains
• अवाप्नोति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव + आप् (धातु)
• Form: लट्-लकार (present), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

• प्राच्याम्: in the east
• प्राच्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्राची (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; दिशिवाचक (in the eastern direction/region)

• सिद्धिविनायकात्: from Siddhivināyaka
• सिद्धिविनायकात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: सिद्धिविनायक (प्रातिपदिक: सिद्धि + विनायक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन; समासः—सिद्धेः विनायकः / सिद्धिं ददाति इति विनायकः (तत्पुरुष)

Speaker

Skanda (deduced: Kāśī Khaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Harasiddhi and Siddhivināyaka (prācī diśā)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim offers flowers and lamps to Harasiddhi (Śakti) and then proceeds eastward to a small Gaṇeśa shrine labeled Siddhivināyaka, where the devotee prays for success; the city’s lanes and ghats hint in the background.

Characters & Entities

• Harasiddhi
• Siddhivināyaka
• Kāśī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Effortful worship at Kāśī’s power-centres yields siddhi; Devi and Vināyaka together are shown as bestowers of success.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Harasiddhi and the eastern Siddhivināyaka shrine in Kāśī.

What ritualistic prescription is mentioned?

Pūjā (formal worship) of Harasiddhi, linked with seeking grace from Siddhivināyaka.