Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 13

Devanagari script

तदानंत्याय जायंत मुने लोकद्वयेपि हि । विशालाक्षी महापीठे दत्तं जप्तं हुतं स्तुतम्

Transliteration

tadānaṃtyāya jāyaṃta mune lokadvayepi hi | viśālākṣī mahāpīṭhe dattaṃ japtaṃ hutaṃ stutam

Translation

اے مُنی! وہ دونوں جہانوں میں بے پایاں ہو جاتا ہے۔ وِشالاکشی کے مہاپیٹھ میں جو کچھ دیا جائے، جپا جائے، ہون میں آہوتی دی جائے یا ستوتی کی جائے، سب کا پھل لا زوال ہے۔

Word by Word

• तत्: that
• तत्: Sambandha (Reference/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; निर्देशार्थम् (that)

• आनन्त्याय: for endlessness, for infinite merit
• आनन्त्याय: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: आनन्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, चतुर्थी-विभक्तिः (Dative/4th), एकवचनम्

• जायन्त: arise, come to be
• जायन्त: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु) → जायन्त (वर्तमान-कृदन्त, शतृ)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; शतृ-प्रत्ययान्तः (present participle: 'arising/being produced')

• मुने: O sage
• मुने: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्

• लोकद्वये: in both worlds
• लोकद्वये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक) + द्वि (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; द्विगु-समासः (in the two worlds)

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चय/अपेक्षार्थक (also/even)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपातः; हेत्वर्थ/निश्चयार्थक (indeed/for)

• विशालाक्षी: (for) Viśālākṣī
• विशालाक्षी: Adhikarana (Topic/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: विशालाक्षी (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि-निर्मित-नाम)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• महापीठे: at the great sacred seat (pīṭha)
• महापीठे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + पीठ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्

• दत्तम्: what is given (gift)
• दत्तम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दा (धातु) → दत्त (कृदन्त, क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; भावे/कर्मणि-प्रयोगः (the act/thing given)

• जप्तम्: what is recited (japa)
• जप्तम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जप् (धातु) → जप्त (कृदन्त, क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; (the act of) recitation

• हुतम्: what is offered (homa)
• हुतम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हु (धातु) → हुत (कृदन्त, क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; (the act of) oblation

• स्तुतम्: what is praised (stuti)
• स्तुतम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्तु (धातु) → स्तुत (कृदन्त, क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; (the act of) praise

Speaker

Skanda (deduced, Kāśīkhaṇḍa context: Skanda to Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Viśālākṣī Mahāpīṭha

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: muni (sage)

Visual Art Cues

Scene: At the great seat of Viśālākṣī: a devotee performs japa with rosary, a small homa fire burns with offerings, another offers gifts, and a group sings stuti—fourfold devotion converging; the Devī’s aura extends to ‘both worlds’.

Characters & Entities

• Viśālākṣī
• Mahāpīṭha
• Dāna
• Japa
• Homa
• Stuti

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Acts of devotion performed at a charged sacred locus (pīṭha) yield ‘akṣaya’ (inexhaustible) merit across this life and the next.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Viśālākṣī Mahāpīṭha in Kāśī—treated as a uniquely merit-amplifying sacred seat.

What ritualistic prescription is mentioned?

Dāna (giving), japa (recitation), homa (fire-offering), and stuti (hymnic praise) performed at Viśālākṣī’s pīṭha.