Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 36
Devanagari script
पितामहेश्वरं लिंगं गयातीर्थादिहागतम् । फल्ग्रुप्रभृतिभिस्तीर्थैः सार्धकोट्यष्टसंमितैः
Transliteration
pitāmaheśvaraṃ liṃgaṃ gayātīrthādihāgatam | phalgruprabhṛtibhistīrthaiḥ sārdhakoṭyaṣṭasaṃmitaiḥ
Translation
پِتامہیشور نامی یہ لِنگ گیا تیرتھ سے یہاں آیا ہے، اور اس کے ساتھ پھلگو وغیرہ جیسے تیرتھ بھی ہیں—جن کی تعداد ساڑھے آٹھ کروڑ بتائی گئی ہے۔
Word by Word
पितामहेश्वरम्Pitāmaheśvara (Lord of Brahmā)
पितामहेश्वरम्:
Visheshana (Appositional qualifier)
TypeNoun
Rootपितामह + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—पितामहस्य ईश्वरः (षष्ठी-तत्पुरुष)
लिङ्गम्liṅga
लिङ्गम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
गयातीर्थात्from the Gayā pilgrimage-place
गयातीर्थात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootगया + तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन; समासः—गयायाः तीर्थम् (षष्ठी-तत्पुरुष)
इहhere
इह:
Desha-adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (here)
आगतम्come/arrived
आगतम्:
Visheshana (Participial qualifier)
TypeVerb
Rootआ + गम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (Past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; लिङ्गम् इति विशेष्येण सह
फल्ग्रुप्रभृतिभिःwith (those) beginning with Phalgu
फल्ग्रुप्रभृतिभिः:
Karana/Associative (सहकार)
TypeNoun
Rootफल्गु + प्रभृति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; समासः—फल्गु-प्रभृतयः (‘beginning with Phalgu’)
तीर्थैःby/with pilgrimage-places
तीर्थैः:
Sahakari (Accompaniment)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
सार्धकोट्यष्टसंमितैःamounting to eight and a half crores
सार्धकोट्यष्टसंमितैः:
Visheshana (Adjective of tīrthaiḥ)
TypeAdjective
Rootसार्ध + कोटि + अष्ट + संमित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; समासः—सार्धकोट्यष्टेन संमितैः (‘measured as eight and a half crores’)
Speaker
Skanda (deduced: Kāśī Khaṇḍa context, typically Skanda to Agastya)
Characters & Entities
P
Pitāmaheśvara LiṅgaG
Gayā-tīrthaP
Phalgu (river/tīrtha)FAQs
Kāśī is portrayed as a confluence of countless tīrthas; major pilgrimage powers (like Gayā) are gathered and present there.
Pitāmaheśvara Liṅga in Kāśī, with reference to Gayā-tīrtha and the Phalgu-associated tīrthas.
No direct prescription; the verse establishes tīrtha-lineage and the exceptional aggregation of pilgrimage merits in Kāśī.