Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 74

Devanagari script

वेतालकुंडं तत्रास्ति सर्वव्याधिविघातकृत् । तत्कुंडोदकसंस्पर्शाद्व्रणविस्फोटरुग्व्रजेत्

Transliteration

vetālakuṃḍaṃ tatrāsti sarvavyādhivighātakṛt | tatkuṃḍodakasaṃsparśādvraṇavisphoṭarugvrajet

Translation

وہاں ویتال کُنڈ بھی ہے جو ہر بیماری کو مٹانے والا ہے۔ اس تالاب کے پانی کو چھو لینے سے ہی زخموں اور پھوڑوں کی تکلیف دور ہو جاتی ہے۔

Word by Word

• वेतालकुण्डम्: the Vetāla-pond
• वेतालकुण्डम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वेताल (प्रातिपदिक) + कुण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वेतालस्य कुण्डम्)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय, देशवाचक-अव्यय (locative adverb)

• अस्ति: is/exists
• अस्ति: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• सर्वव्याधिविघातकृत्: destroyer of all diseases
• सर्वव्याधिविघातकृत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + व्याधि (प्रातिपदिक) + विघात (प्रातिपदिक) + कृत् (कृदन्त-प्रातिपदिक; कृ धातोः क्विप्/कृत्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषसमासः; विशेषणम् (वेतालकुण्डम्)

• तत्: of that
• तत्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; विशेषणम् (कुण्डस्य)

• कुण्ड: pond
• कुण्ड: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: कुण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• उदक: water
• उदक: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: उदक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• संस्पर्शात्: from/by contact
• संस्पर्शात्: Apadana (Source/Cause/अपादान)
• Type: Noun
• Root: संस्पर्श (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन

• व्रण: wound
• व्रण: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: व्रण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन (समासपूर्वपद)

• विस्फोट: eruption/blistering
• विस्फोट: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: विस्फोट (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन (समासपूर्वपद)

• रुक्: pain
• रुक्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रुज्/रुक् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (समासपूर्वपद)

• व्रजेत्: would go away/cease
• व्रजेत्: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: व्रज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Skanda (deduced, Kāśīkhaṇḍa context: Skanda to Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vetāla-kuṇḍa

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: muni (sage)

Visual Art Cues

Scene: A small sacred pool shaded by trees and shrine walls; pilgrims touch the water to wounds; attendants offer lamps; the kuṇḍa is marked as ‘Vetāla-kuṇḍa’ with protective iconography nearby.

Characters & Entities

• Vetāla-kuṇḍa
• Kāśī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Tīrtha-waters in Kāśī are portrayed as grace-bearing: physical relief symbolizes the deeper removal of afflictions through sacred contact.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Vetāla-kuṇḍa, a sacred pool in Kāśī described as a remover of diseases.

What ritualistic prescription is mentioned?

Contact with (and implicitly bathing/using) the water of Vetāla-kuṇḍa for alleviation of ailments such as wounds and eruptions.