Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 67

Devanagari script

लोमशेशं महालिंगं लोमशेन प्रतिष्ठितम् । कृत्तिवासः प्रतीच्यां तु तद्दृष्ट्वा क्वांतकाद्भयम्

Transliteration

lomaśeśaṃ mahāliṃgaṃ lomaśena pratiṣṭhitam | kṛttivāsaḥ pratīcyāṃ tu taddṛṣṭvā kvāṃtakādbhayam

Translation

لومش نے لومشیش نامی مہا لِنگ کی پرتیِشٹھا کی۔ اور مغرب کی سمت کِرتّیواس ہے؛ اس کے درشن سے موت کا خوف ختم ہو جاتا ہے۔

Word by Word

• लोमश-ईशम्: Lomaśeśa (name of the lord/liṅga)
• लोमश-ईशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लोमश (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Accusative, Singular)

• महा-लिङ्गम्: great liṅga
• महा-लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Neuter, Accusative, Singular)

• लोमशेन: by Lomaśa
• लोमशेन: Karana (Agent/Instrument; करण)
• Type: Noun
• Root: लोमश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Instrumental, Singular)

• प्रतिष्ठितम्: established
• प्रतिष्ठितम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्रति+स्था (धातु)
• Form: कृदन्त; क्त-प्रत्यय (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (PPP; Neuter, Accusative, Singular; agreeing with महालिङ्गम्)

• कृत्ति-वासः: Kṛttivāsa (Śiva; ‘wearer of skin’)
• कृत्ति-वासः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कृत्ति (प्रातिपदिक) + वास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Nominative, Singular)

• प्रतीच्याम्: in the west
• प्रतीच्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रतीची (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (Feminine, Locative, Singular)

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; विरोध/विशेषार्थक-निपात (particle; but/indeed)

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Neuter, Accusative, Singular; pronoun)

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund); दृश् धातोः क्त्वा (having seen)

• क्व: where?
• क्व: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: क्व (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb; where?)

• अन्तकात्: from Antaka (Death)
• अन्तकात्: Apadana (Source/Separation; अपादान)
• Type: Noun
• Root: अन्तक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Ablative, Singular)

• भयम्: fear
• भयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Neuter, Nom./Acc., Singular)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Lomaśeśa; Kṛttivāsa (west of Lomaśeśa)

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Sage addressee (mune)

Visual Art Cues

Scene: A grand stone liṅga (Lomaśeśa) consecrated by sage Lomaśa; then a westward shrine of Kṛttivāsa glowing at dusk—pilgrims approach with lamps, and a symbolic shadow of Yama recedes, signifying the end of death-fear.

Characters & Entities

• Skanda
• Lomaśa
• Lomaśeśa
• Kṛttivāsa
• Kāśī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Darśana of Kāśī’s Śiva-sites is portrayed as death-transcending—turning the pilgrim from fear to liberation-oriented confidence.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Lomaśeśa Mahāliṅga and the western sacred site called Kṛttivāsa in Kāśī.

What ritualistic prescription is mentioned?

The act emphasized is darśana (sacred viewing) of the site/liṅga; no further ritual steps are specified.