Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 5
Devanagari script
ऊरुवेगेन तरवः पतंति शिखरैः सह । यस्य दोर्दंडघातेन चूर्णाः स्युश्च शिलोच्चयाः
Transliteration
ūruvegena taravaḥ pataṃti śikharaiḥ saha | yasya dordaṃḍaghātena cūrṇāḥ syuśca śiloccayāḥ
Translation
اس کی رانوں کے زور سے درخت اپنی چوٹیوں سمیت گر پڑتے ہیں؛ اور اس کے بازوؤں کے ڈنڈا نما وار سے پتھریلے پہاڑ بھی ریزہ ریزہ ہو جاتے ہیں۔
Word by Word
ऊरुवेगेनby the force of (his) thigh
ऊरुवेगेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootऊरु + वेग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; तत्पुरुषः (ऊरोः वेगः)
तरवःtrees
तरवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
पतन्तिfall
पतन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद
शिखरैःwith their tops/peaks
शिखरैः:
Sahakari/Association (सह)
TypeNoun
Rootशिखर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
सहtogether with
सह:
Sahakari/Association (सह)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formअव्यय; उपसर्गसदृश-निपात (preposition-like, ‘with’)
यस्यwhose
यस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सम्बन्धवाचक (relative pronoun)
दोर्दण्डघातेनby the blow of his arm-club
दोर्दण्डघातेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootदोर् + दण्ड + घात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; तत्पुरुषः (दोर्दण्डस्य घातः)
चूर्णाःpulverized
चूर्णाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootचूर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषणम् (शिलोच्चयाः)
स्युःwould become/are (as if)
स्युः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद
चand
च:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
शिलोच्चयाःheaps of rocks
शिलोच्चयाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशिला + उच्चय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; तत्पुरुषः (शिलानाम् उच्चयाः)
Speaker
Skanda (deduced)
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Kāśī (Avimukta)
Type: kshetra
Skanda Dialogue
Listener: Bhārata
Visual Art Cues
Scene: A colossal asura’s thigh-rush fells trees; his arm-blows pulverize rocky outcrops; splintered trunks and stone dust fill the air; pramathas recoil.
Characters & Entities
G
GajāsuraFAQs
Physical power alone is not greatness; when divorced from dharma it becomes destructive and self-dooming.
The Kāśī setting is implicit via the Kāśīkhaṇḍa, but the verse does not name a particular tīrtha.
None.