Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 58

Devanagari script

लोकानां व्यवहारोयमालिप्रोक्तप्रसंगतः । परं मनोरथावाप्तिस्तव या सैव नः स्फुटम्

Transliteration

lokānāṃ vyavahāroyamāliproktaprasaṃgataḥ | paraṃ manorathāvāptistava yā saiva naḥ sphuṭam

Translation

یہ تو دنیا کا دستور ہے، سہیلیوں کی بات چیت کے سلسلے سے اٹھا ہوا؛ مگر تمہاری مراد پوری ہونا—بس وہی بات ہمیں صاف دکھائی دیتی ہے۔

Word by Word

• लोकानाम्: of people/of the worlds
• लोकानाम्: Shashthi-Sambandha (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (Case 6), बहुवचन

• व्यवहारः: practice/custom
• व्यवहारः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: व्यवहार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (Case 1), एकवचन

• अयम्: this
• अयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (Case 1), एकवचन; सर्वनाम

• आलि-प्रोक्त-प्रसङ्गतः: arising from the context spoken by a friend
• आलि-प्रोक्त-प्रसङ्गतः: Hetu/Apadana (Cause/Source/हेतु/अपादान)
• Type: Adjective
• Root: आलि-प्रोक्त-प्रसङ्गत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (Case 5), एकवचन; विशेषणम् (व्यवहारः); समासः—तत्पुरुषः (आलिना प्रोक्तः प्रसङ्गः तस्मात्)

• परम्: however
• परम्: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् (but/however)

• मनोरथ-आवाप्तिः: attainment of the desired object
• मनोरथ-आवाप्तिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मनोरथ-आवाप्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (Case 1), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (मनोरथस्य आवाप्तिः)

• तव: your
• तव: Shashthi-Sambandha (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (Case 6), एकवचन; सर्वनाम

• या: which
• या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (Case 1), एकवचन; सम्बन्धक-सर्वनाम

• सा: that
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (Case 1), एकवचन; सर्वनाम

• एव: indeed/only
• एव: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक-अव्यय

• नः: for us/of us
• नः: Shashthi-Sambandha (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (Case 6), बहुवचन; सर्वनाम (enclitic)

• स्फुटम्: clearly
• स्फुटम्: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: स्फुट (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषण-अव्यय (clearly/manifestly)

Speaker

Narrative voices within Kāśīkhaṇḍa (companions speaking in context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Internal companions

Visual Art Cues

Scene: Companions acknowledging that much of their talk is mere social custom; the camera-like focus shifts to one person’s wish being fulfilled, while others observe with lucid restraint.

Characters & Entities

• Kāśī (Vārāṇasī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It contrasts ordinary social chatter with the deeper, decisive reality of a wish being fulfilled—hinting at providential unfolding.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Indirectly Kāśī; the immediate verses lead into Ratneśvara-liṅga darśana in Kāśī.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse.