Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 28

Devanagari script

यानि ब्रह्मांडमध्येत्र संति लिंगानि पार्वति । तैरर्चितानि सर्वाणि रत्नेशो यैः समर्चितः

Transliteration

yāni brahmāṃḍamadhyetra saṃti liṃgāni pārvati | tairarcitāni sarvāṇi ratneśo yaiḥ samarcitaḥ

Translation

اے پاروتی! برہمانڈ کے پھیلاؤ میں جتنے بھی لِنگ ہیں، جو کوئی یہاں رَتنےش کی پوجا کرتا ہے وہ اُن سب کی پوجا کر لیتا ہے، کیونکہ رَتنےش کی عبادت سے سب لِنگوں کی بھی ارچنا ہو جاتی ہے۔

Word by Word

• यानि: which (things)
• यानि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), बहुवचन (Plural), नपुंसकलिङ्ग (Neuter)

• ब्रह्माण्डमध्येत्र: in the midst of the cosmos
• ब्रह्माण्डमध्येत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ब्रह्माण्ड (प्रातिपदिक) + मध्य (प्रातिपदिक) + इत्र/अत्र (अव्ययार्थ-प्रत्यय/अव्यय)
• Form: अव्ययीभाव-समास; स्थानवाचक-अव्यय (locative adverbial: 'in the middle of the universe')

• सन्ति: are
• सन्ति: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √अस् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural), परस्मैपद

• लिङ्गानि: liṅgas
• लिङ्गानि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural), नपुंसकलिङ्ग (Neuter)

• पार्वति: O Pārvatī
• पार्वति: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पार्वती (प्रातिपदिक)
• Form: सम्बोधन (Vocative), एकवचन (Singular), स्त्रीलिङ्ग (Feminine)

• तैः: by those
• तैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन (Plural), नपुंसकलिङ्ग (Neuter)

• अर्चितानि: worshipped
• अर्चितानि: Vidheyavisheshana (Predicate adjective/विधेय-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अर्चित (कृदन्त; √अर्च् धातु, क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त; प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural), नपुंसकलिङ्ग (Neuter)

• सर्वाणि: all
• सर्वाणि: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural), नपुंसकलिङ्ग (Neuter)

• रत्नेशः: Ratneśa (Lord of jewels; name)
• रत्नेशः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रत्न (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास; प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular), पुंलिङ्ग (Masculine)

• यैः: by which
• यैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन (Plural), नपुंसकलिङ्ग (Neuter)

• समर्चितः: fully worshipped
• समर्चितः: Vidheyavisheshana (Predicate adjective/विधेय-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: समर्चित (कृदन्त; सम् + √अर्च् धातु, क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त; प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular), पुंलिङ्ग (Masculine)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ratneśa/Ratneśvara (Avimukta, Kāśī)

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Pārvatī

Visual Art Cues

Scene: Śiva tells Pārvatī that worship of Ratneśa equals worship of all cosmic liṅgas; visualize a central liṅga radiating threads of light to countless liṅgas across the universe.

Characters & Entities

• Pārvatī
• Ratneśvara (Ratneśa)
• Liṅgas (universal)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A single-pointed worship at a supremely sanctified site can represent and include a vast, universal devotion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Ratneśvara/Ratneśa Liṅga in Kāśī (Avimukta), praised as universally representative.

What ritualistic prescription is mentioned?

Arcana (worship) of Ratneśvara is highlighted as a comprehensive act encompassing worship of all liṅgas.