Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 86

आरक्तपीतमंजिष्ठ नीलकिर्मीरवर्णकैः । विन्यस्तानीव भासंते चित्रे चित्रकृतायतः

āraktapītamaṃjiṣṭha nīlakirmīravarṇakaiḥ | vinyastānīva bhāsaṃte citre citrakṛtāyataḥ

گہرے سرخ، سنہری زرد، منجِٹھ، نیلے اور چِتکبرے رنگوں سے وہ یوں دمکتے ہیں گویا جان بوجھ کر جڑے گئے ہوں—جیسے فنکارانہ ہاتھ سے کھینچی ہوئی طویل تصویر۔

āraktareddish
ārakta:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootārakta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st case), एकवचन; विशेषणम् (adjective)
pītayellow
pīta:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootpīta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्
mañjiṣṭhamadder (dye)
mañjiṣṭha:
Viśeṣya (Qualified noun)
TypeNoun
Rootmañjiṣṭhā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; द्रव्यवाचक-नाम (name of dye/plant)
nīlablue
nīla:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootnīla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया (3rd case), बहुवचन; विशेषणम्
kirmīravariegated, mottled
kirmīra:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootkirmīra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया, बहुवचन; विशेषणम्
varṇakaiḥwith colors/tints
varṇakaiḥ:
Karaṇa (Instrument)
TypeNoun
Rootvarṇaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया (करण/साधन), बहुवचन
vinyastāniplaced, arranged
vinyastāni:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootvi-√nyas (धातु) + kta (क्त)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि-विशेषणम् (past passive participle)
ivaas if
iva:
Sambandha (Comparative marker)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय (particle of comparison)
bhāsantethey shine/appear
bhāsante:
Kriyā (Predicate)
TypeVerb
Root√bhās (धातु)
Formलट्-लकार (present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपदम्
citrein/among the picture/variegation
citre:
Adhikaraṇa (Location)
TypeNoun
Rootcitra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी (7th case), एकवचन; अधिकरणम् (locative)
citrakṛtamade/painted in a variegated way
citrakṛta:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootcitra (प्रातिपदिक) + kṛta (कृत, कृ-धातु)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष-समासः (citra-kṛta = made/painted with variegation)
āyataḥextended, long
āyataḥ:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootāyata (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha: Avimukta (Kāśī)

Type: kshetra

Scene: A long corridor/maṇḍapa in Kāśī gleams like a master painting: surfaces appear inlaid with deep red, golden-yellow, madder, blue, and speckled tones, as if pigments became gemstones.

K
Kāśī (Avimukta)

FAQs

Divine order is suggested through ‘as-if inlaid’ beauty—Kāśī’s sacred space is portrayed as intentionally crafted by higher power.

Avimukta-Kāśī, via vivid artistic and gem-like imagery.

None.