Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 66
Devanagari script
कार्पटिक उवाच । आचक्षे शृणु राजेंद्र यत्पृष्टोस्मि त्वयाखिलम् । अहानि पंचषाण्येव व्यतिक्रांतानि मानद
Transliteration
kārpaṭika uvāca | ācakṣe śṛṇu rājeṃdra yatpṛṣṭosmi tvayākhilam | ahāni paṃcaṣāṇyeva vyatikrāṃtāni mānada
Translation
کارپٹک نے کہا: سنو، اے شاہان کے سردار! جو کچھ تم نے مجھ سے پوچھا ہے، وہ سب میں بیان کرتا ہوں۔ اے عزت بخشنے والے، صرف پانچ یا چھ دن ہی گزرے ہیں۔
Word by Word
कार्पटिकःthe mendicant (Kārpaṭika)
कार्पटिकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकार्पटिक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
आचक्षेI tell (you)
आचक्षे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootचक्ष् (धातु)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन (Singular), आत्मनेपद; अर्थः—“I declare/tell”
शृणुlisten
शृणु:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
राजेन्द्रO king of kings
राजेन्द्र:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराजेन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; समासः—राज्ञां इन्द्रः (षष्ठी-तत्पुरुष)
यत्what (that which)
यत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; सम्बन्धः—यत् (that which)
पृष्टःasked
पृष्टः:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootपृच्छ् (धातु)
Formकृदन्त—क्त (Past Passive Participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘asked’
अस्मिI am
अस्मि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन (Singular)
त्वयाby you
त्वया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/सर्वनाम, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
अखिलम्entire, all
अखिलम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअखिल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (qualifier)
अहानिdays
अहानि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअहन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural)
पञ्चfive
पञ्च:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपञ्चन् (संख्या-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्या; बहुवचनार्थे विशेषणम्
षाणिsix
षाणि:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootषष् (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्या ‘six’; नपुंसक-बहुवचनार्थे विशेषणम् (with ahāni)
एवindeed/just
एव:
Avyaya (Particle/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (particle), अवधारणार्थक (emphatic)
व्यतिक्रान्तानिhave passed
व्यतिक्रान्तानि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअति+क्रम् (धातु)
Formकृदन्त—क्त (Past Passive Participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘elapsed/passed’
मानदO giver of honor (respectful address)
मानद:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमानद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; समासः—मानं ददाति इति (उपपद-तत्पुरुष/कर्मधारयप्राय)
Speaker
Kārpaṭika
Skanda Dialogue
Listener: Rājendra (king)
Visual Art Cues
Scene: A mendicant (kārpaṭika) addresses a king in a quiet setting, beginning a sacred narration; minimal action, emphasis on gesture of teaching and listening.
Characters & Entities
K
KārpaṭikaH
Himavān (addressed as Rājendra, Mānada)FAQs
Humility and clarity in speech—answering fully when questioned—are upheld as dhārmic virtues.
Kāśī is the main tīrtha of the chapter; this verse introduces the report that supports its māhātmya.
None.