Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 82

Devanagari script

स्कन्द उवाच । तदा प्रभृति कुंभोत्थ लिंगं व्याघ्रेश्वराभिधम् । ज्येष्ठेशादुत्तरेभागे दृष्टं स्पृष्टं भयापहम्

Transliteration

skanda uvāca | tadā prabhṛti kuṃbhottha liṃgaṃ vyāghreśvarābhidham | jyeṣṭheśāduttarebhāge dṛṣṭaṃ spṛṣṭaṃ bhayāpaham

Translation

سکند نے کہا: اُس وقت سے، اے کُمبھ سے پیدا ہونے والے اگستیہ، وہ لِنگ ‘ویاغھریشور’ کے نام سے معروف ہوا۔ جییشٹھیش کے شمالی حصے میں اس کا محض دیدار یا لمس خوف کو دور کر دیتا ہے۔

Word by Word

• स्कन्दः: Skanda
• स्कन्दः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्कन्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• तदा: then
• तदा: Kāla-adhikaraṇa (Time/कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (temporal adverb)

• प्रभृति: from then onward
• प्रभृति: Kāla-adhikaraṇa (Time/कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रभृति (अव्यय)
• Form: अव्यय; ‘from/since’ अर्थे (postpositional adverb)

• कुंभोत्थ: arisen from a pot
• कुंभोत्थ: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: कुंभ + उत्थ (प्रातिपदिक); उत्थ < उत्था/स्था (धातु-निष्पन्न)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; ‘कुंभात् उत्थः’ इति पञ्चमी-तत्पुरुष; लिङ्गम् इति विशेषण

• लिङ्गम्: liṅga (Śiva-emblem)
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• व्याघ्रेश्वराभिधम्: named ‘Vyāghreśvara’
• व्याघ्रेश्वराभिधम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: व्याघ्रेश्वर + अभिध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; ‘व्याघ्रेश्वर-नामक’ इति षष्ठी/कर्मधारय-भावे तत्पुरुष; लिङ्गम् इति विशेषण

• ज्येष्ठेशात्: from (the shrine of) Jyeṣṭheśa
• ज्येष्ठेशात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: ज्येष्ठेश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन

• उत्तरेभागे: in the northern part
• उत्तरेभागे: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: उत्तर + भाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; ‘उत्तरे भागे’ इति कर्मधारय/तत्पुरुष-भाव; अधिकरण

• दृष्टम्: seen
• दृष्टम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; लिङ्गम् इति विशेषण

• स्पृष्टम्: touched
• स्पृष्टम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: स्पृश् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; लिङ्गम् इति विशेषण

• भयापहम्: removing fear
• भयापहम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: भय + अपह (प्रातिपदिक); अपह < अपहृ (धातु-निष्पन्न)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; ‘भयं अपहन्ति’ इति उपपद-तत्पुरुष; लिङ्गम् इति विशेषण

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vyāghreśvara

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Agastya (Kumbhodbhava)

Visual Art Cues

Scene: Skanda instructs Agastya (Kumbhodbhava) about the naming of Vyāghreśvara; a compact Kāśī lane with a small liṅga-shrine, Jyeṣṭheśa indicated to the south; devotees approach for darśana and sparśa, their fear dissolving.

Characters & Entities

• Skanda
• Agastya (Kuṃbhottha)
• Vyāghreśvara Liṅga
• Jyeṣṭheśa (shrine/linga in Kāśī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kāśī’s Śaiva sacred geography is salvific: darśana and sparśa of the Liṅga are themselves fear-dispelling acts.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Vyāghreśvara Liṅga in Kāśī, located to the north of Jyeṣṭheśa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Darśana (seeing) and sparśa (touching) of the Vyāghreśvara Liṅga are stated as spiritually efficacious.