Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 43

Devanagari script

कंदुकेश्वर नामापि श्रुत्वा वृजिनसंततिः । क्षिप्रं क्षयमवाप्नोति तमः प्राप्योष्णगुं यथा

Transliteration

kaṃdukeśvara nāmāpi śrutvā vṛjinasaṃtatiḥ | kṣipraṃ kṣayamavāpnoti tamaḥ prāpyoṣṇaguṃ yathā

Translation

صرف ‘کندوکیشور’ کا نام سن لینے سے بھی گناہوں کی مسلسل زنجیر فوراً مٹ جاتی ہے، جیسے حرارت اور روشنی پاتے ہی تاریکی چھٹ جاتی ہے۔

Word by Word

• कंदुकेश्वर: Kandukeśvara
• कंदुकेश्वर: Sambandha (Name/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: कंदुक + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः; संबोधनार्थं नाम-विशेषणवत्

• नाम: name
• नाम: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• अपि: even
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अपेक्षा-अव्यय (also/even)

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: कृदन्त—क्त्वा-प्रत्यय (absolutive/gerund)

• वृजिनसंततिः: the succession/stream of sin
• वृजिनसंततिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वृजिन + संतति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (वृजिनस्य संततिः)

• क्षिप्रम्: quickly
• क्षिप्रम्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: क्षिप्र (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)

• क्षयम्: destruction
• क्षयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्षय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• अवाप्नोति: attains
• अवाप्नोति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव + आप् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्

• तमः: darkness
• तमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तमस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• प्राप्य: having reached
• प्राप्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: प्र + आप् (धातु)
• Form: कृदन्त—ल्यप्/क्त्वा-अर्थे अव्ययभाव (absolutive)

• उष्णगुम्: heat/sunlight (the heat-giver)
• उष्णगुम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: उष्णगु (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; ‘उष्णगु’ = सूर्यकिरण/उष्णता-प्रद वस्तु (contextual)

• यथा: just as
• यथा: Sambandha (Comparison/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: उपमान-अव्यय (comparative particle: as/just as)

Speaker

Narrative voice (contextually Skanda in Kāśīkhaṇḍa dialogue)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kandukeśvara (nāma-māhātmya)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Brāhmaṇa interlocutor

Visual Art Cues

Scene: A listener hears ‘Kandukeśvara’ from a sage; a dark chain symbolizing sin snaps and dissolves as a sunlike warmth and light spreads, echoing the simile of darkness vanishing before heat and radiance.

Characters & Entities

• Kandukeśvara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine names are purifying in themselves; remembrance and hearing can uproot long-standing sin-impressions.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kandukeśvara in Kāśī, whose very name is proclaimed as purificatory.

What ritualistic prescription is mentioned?

Nāma-śravaṇa—hearing (and by extension repeating) the sacred name Kandukeśvara.