Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 69

Devanagari script

अंतर्गेहे कृतं पापं पैशाच्यनरकावहम् । पिशाचनरकप्राप्तिर्गच्छत्येव बहिर्यदि

Transliteration

aṃtargehe kṛtaṃ pāpaṃ paiśācyanarakāvaham | piśācanarakaprāptirgacchatyeva bahiryadi

Translation

کاشی کے اندرونی احاطے میں کیا گیا گناہ ‘پَیشاچیہ’ نامی دوزخ تک لے جاتا ہے؛ مگر جو مقدّس حد سے باہر جاتا ہے وہ یقیناً پِشَچ دوزخ کو پہنچتا ہے۔

Word by Word

• अन्तर्गेहे: inside the house
• अन्तर्गेहे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अन्तर् (अव्यय/उपसर्ग) + गेह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अव्ययीभाव-समास (अन्तः + गेहे) = 'अन्तर्गेहे' (locative adverbial)

• कृतम्: committed
• कृतम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु) → कृत (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'done/committed'

• पापम्: sin
• पापम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• पैशाच्यनरकावहम्: bringing the piśāca-hell
• पैशाच्यनरकावहम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पैशाच्य (प्रातिपदिक) + नरक (प्रातिपदिक) + वह (धातु) → आवह (प्रातिपदिक/कृदन्ताधारित)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष-समास (पैशाच्य-नरकं आवहति इति)

• पिशाचनरकप्राप्तिः: attainment of the piśāca-hell
• पिशाचनरकप्राप्तिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पिशाच (प्रातिपदिक) + नरक (प्रातिपदिक) + प्राप्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; तत्पुरुष-समास (पिशाच-नरकस्य प्राप्तिः)

• गच्छति: goes/ensues
• गच्छति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निश्चयार्थक-अव्यय (emphatic particle)

• बहिः: outside
• बहिः: Adhikarana (Locative sense/अधिकरणार्थ)
• Type: Indeclinable
• Root: बहिः (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb of place)

• यदि: if
• यदि: Sambandha (Condition marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: शर्तार्थक-अव्यय (conditional conjunction)

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda speaking to Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī/Avimukta-kṣetra (Antargṛha precinct)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: dvija-sattamas (best of twice-born) / pilgrims

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim at the invisible boundary of Kāśī: inside, luminous lanes and a Rudra-presence; outside, a darker liminal zone symbolizing piśāca-naraka. A subtle map-like ring (pañcakrośī) encircles the city; the ‘inner precinct’ is shown as sanctified space.

Characters & Entities

• Kāśī
• Paiśācya-naraka
• Piśāca-naraka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kāśī is governed by a sacred boundary (kṣetra-maryādā); wrongdoing has specific karmic consequences tied to place.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī (Vārāṇasī) as a kṣetra whose inner domain is treated as spiritually distinct.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the verse emphasizes ethical restraint and reverence for the kṣetra-boundary.