Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 68

Devanagari script

जैगीषव्य उवाच । यदि प्रसन्नो देवेश ततस्तव पदांबुजात् । मा भवानि भवानीश दूरं दूरपदप्रद

Transliteration

jaigīṣavya uvāca | yadi prasanno deveśa tatastava padāṃbujāt | mā bhavāni bhavānīśa dūraṃ dūrapadaprada

Translation

جیگیشویہ نے کہا: اے دیویش! اگر آپ راضی ہیں تو آپ کے کنول چرنوں سے—اے بھوانیش، اعلیٰ مقام عطا کرنے والے—میں کبھی دور نہ ہوں، کبھی بھی دور نہ ہوں۔

Word by Word

• जैगीषव्यः: Jaigīṣavya
• जैगीषव्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जैगीषव्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; व्यक्तिनाम

• उवाच: said
• उवाच: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• यदि: if
• यदि: Vākyasaṃbandha (Condition/वाक्यसम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: अव्यय, शर्तार्थक (conditional)

• प्रसन्नः: pleased
• प्रसन्नः: Viśeṣaṇa (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रसन्न (प्रातिपदिक; कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; भूतकृदन्त, विशेषण

• देवेश: O Lord of gods
• देवेश: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवेश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन

• ततः: then/therefore
• ततः: Hetu/Logical connector (हेतु/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय, तस्मात्-अर्थे (then/therefore)

• तव: of you
• तव: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (प्रातिपदिक)
• Form: मध्यमपुरुष-सर्वनाम; षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन

• पदाम्बुजात्: from (your) lotus-feet
• पदाम्बुजात्: Apādāna (Ablative/source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: पद (प्रातिपदिक) + अम्बुज (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (पदस्य अम्बुजम्)

• मा: do not
• मा: Pratiṣedha (Prohibition/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: मा (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय (prohibitive particle)

• भवानि: may I be / let me become
• भवानि: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative/आज्ञार्थ) निषेध-प्रयोगे; उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद

• भवानीश: O Lord of Bhavānī
• भवानीश: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: भवानी (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (भवान्याः ईशः)

• दूरम्: far
• दूरम्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: दूर (प्रातिपदिक/अव्ययीभाव-प्रयोग)
• Form: अव्ययवत् क्रियाविशेषण (adverbial accusative)

• दूरम्: far (very far)
• दूरम्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: दूर (प्रातिपदिक/अव्ययीभाव-प्रयोग)
• Form: अव्ययवत् क्रियाविशेषण (repetition for emphasis)

• दूरपदप्रद: O giver of the farthest state (liberation)
• दूरपदप्रद: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: दूर (प्रातिपदिक) + पद (प्रातिपदिक) + प्रद (प्रातिपदिक; √दा/प्रदा-कर्तरि)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; तत्पुरुष (दूरं पदं प्रददाति इति/दूरपदस्य प्रदः)

Speaker

Jaigīṣavya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Avimukta)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Jaigīṣavya, humble and radiant, gestures toward Śiva’s lotus-feet; Śiva stands with crescent moon, granting closeness; the composition emphasizes feet/lotus imagery.

Characters & Entities

• Deveśa (Śiva)
• Bhavānīśa (Śiva)
• Padāmbuja (lotus-feet)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The highest boon is nearness to Śiva—unceasing connection to His lotus feet rather than worldly gain.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Within the Kāśīkhaṇḍa, the request is framed by Kāśī’s sacred atmosphere where devotion naturally seeks Śiva’s proximity.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a prayer/boon-request centered on continuous devotion (pāda-sevā/smaraṇa).