Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 51

Devanagari script

परात्पराय पाराय परापरपराय च । नमोऽपारचरित्राय सुपवित्रकथाय च

Transliteration

parātparāya pārāya parāparaparāya ca | namo'pāracaritrāya supavitrakathāya ca

Translation

اُس کو نمسکار جو پرات پر ہے، اعلیٰ ترین پناہ اور آخری کنارہ ہے۔ جس کے کارنامے بے کنار ہیں اور جس کی پاکیزہ کتھا نہایت تطہیر کرنے والی ہے—اُسے سلام۔

Word by Word

• परात्पराय: to the one beyond the beyond
• परात्पराय: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: परात् (अव्यय/उपसर्गवत्) + पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/सम्प्रदान), एकवचन; समासः—अव्ययीभाव/तत्पुरुषसदृशः (परात् परः)

• पाराय: to the far shore/ultimate refuge
• पाराय: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: पार (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (प्रयोगे), चतुर्थी (4th/सम्प्रदान), एकवचन

• परापरपराय: to the supreme beyond both higher and lower
• परापरपराय: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: परा (प्रातिपदिक) + अपर (प्रातिपदिक) + पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/सम्प्रदान), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (परस्य अपरः) + तत्पुरुषः (परापरयोः परः)

• च: and
• च: Samuccaya (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)

• नमः: salutation
• नमः: Sambodhana/Prayojana (Salutation marker)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; नमस्कारार्थक-निपात

• अपारचरित्राय: to (him of) boundless deeds/character
• अपारचरित्राय: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अपार (प्रातिपदिक) + चरित्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (चरित्र-शब्दः नपुंसकः), चतुर्थी (4th/सम्प्रदान), एकवचन; समासः—कर्मधारयः (अपारं चरित्रं यस्य/अपारं चरित्रम्)

• सुपवित्रकथाय: to the very-pure sacred narrative
• सुपवित्रकथाय: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + पवित्र (प्रातिपदिक) + कथा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (4th/सम्प्रदान), एकवचन; समासः—कर्मधारयः (सुपवित्रा कथा)

• च: and
• च: Samuccaya (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक-निपात

Speaker

Skanda (deduced; Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda speaking to Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Avimukta)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pilgrims/sages within the narrative frame

Visual Art Cues

Scene: A cosmic Śiva beyond measure, with the Gaṅgā flowing from his matted hair into Kāśī; sages listen to a sacred कथा, the words depicted as luminous waves washing away darkness.

Characters & Entities

• Śiva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva is the transcendent Supreme, and remembrance/hearing of His kathā is itself a purifier.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī is the implied sacred setting; the hymn style supports Kāśī’s role as a mokṣa-kṣetra centered on Śiva.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicit śravaṇa/kīrtana: engaging with Śiva-kathā (hearing/reciting sacred narratives) as a purificatory act.