Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 33

Devanagari script

अर्क उवाच । नाथ काशीमितो गत्वा यथाशक्ति कृतोपधिः । अकिंचित्करतां प्राप्तः सहस्रकरवानपि

Transliteration

arka uvāca | nātha kāśīmito gatvā yathāśakti kṛtopadhiḥ | akiṃcitkaratāṃ prāptaḥ sahasrakaravānapi

Translation

ارک نے کہا: “اے ناتھ! میں یہاں سے کاشی گیا اور اپنی بساط کے مطابق جو کچھ کر سکا کیا؛ مگر اب میں بے بسی کی حالت کو پہنچ گیا ہوں—حالانکہ میں ہزار کرنوں والا ہوں۔”

Word by Word

• अर्कः: Arka
• अर्कः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अर्क (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; वक्ता/कर्ता

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• नाथ: O Lord
• नाथ: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: नाथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन

• काशीम्: Kāśī
• काशीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: काशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; गत्यर्थक-क्रियायाः कर्म (destination)

• इतः: from here
• इतः: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Indeclinable
• Root: इतः (अव्यय)
• Form: अव्यय (ablatival adverb) = from here

• गत्वा: having gone
• गत्वा: Purvakala-kriya (Absolutive)
• Type: Indeclinable
• Root: गम् (धातु) + क्त्वा (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (gerund); 'having gone'

• यथा: according to
• यथा: Sambandha/Adverbial
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb) = according to/as

• शक्ति: ability
• शक्ति: Sambandha (Idiomatic)
• Type: Noun
• Root: शक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; 'यथाशक्ति' इत्यत्र अव्ययीभाव-प्रयोगे आधार

• कृत: done/made
• कृत: Visheshana (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; 'उपधिः' इत्यस्य विशेषणम्

• उपधिः: deceit/stratagem
• उपधिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: उपधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्तृ-सम्बन्धे विशेषण-समासवत् 'कृतोपधिः' = one who has made a deceit/stratagem

• अकिञ्चित्: nothing
• अकिञ्चित्: Visheshana (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: अकिञ्चित् (अव्यय/विशेषण-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग-प्रातिपदिकं, अव्ययवत्; 'nothing'—'करताम्' इत्यस्य पूर्वपद

• करताम्: state of having nothing (poverty)
• करताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: करता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; 'अकिञ्चित्करताम्' = state of having nothing in hand (poverty)

• प्राप्तः: (I) have attained
• प्राप्तः: Kriya (Predicate)
• Type: Verb
• Root: प्राप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त) प्रयोगः; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; 'I have attained' (elliptic finite sense)

• सहस्र: thousand
• सहस्र: Visheshana (Adjectival)
• Type: Noun
• Root: सहस्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, अव्ययवत् पूर्वपद; 'करवान्' इत्यस्य विशेषणम्

• करवान्: having hands/rays
• करवान्: Visheshana (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: करवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; 'having hands/rays'—अत्र 'सूर्य' विशेषणम्

• अपि: even though
• अपि: Sambandha/Particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (concessive particle)

Speaker

Arka (Sūrya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Arka speaks with folded hands, rays dimmed or drawn inward; behind him, a faint vision of Kāśī; before him, Śiva listening, calm and compassionate.

Characters & Entities

• Arka (Sūrya)
• Śiva (Nātha)
• Kāśī (Vārāṇasī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kāśī’s divine order and Śiva’s governance can humble even cosmic powers; true strength bows to dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī (Vārāṇasī) is explicitly named and presented as a spiritually decisive realm.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; the verse emphasizes humility and accountability before Śiva regarding actions in Kāśī.