Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 150

Devanagari script

पितामहेश्वरं लिंगं ब्रह्मनालोपरिस्थितम् । पूजयित्वा नरो भक्त्या ब्रह्मलोकमवाप्नुयात्

Transliteration

pitāmaheśvaraṃ liṃgaṃ brahmanāloparisthitam | pūjayitvā naro bhaktyā brahmalokamavāpnuyāt

Translation

برہما-نال کے اوپر قائم پِتامہیشور کے لِنگ کی بھکتی سے پوجا کرنے والا انسان برہملوک کو پہنچتا ہے۔

Word by Word

• पितामहेश्वरम्: Pitāmaha-Īśvara (Lord of Brahmā)
• पितामहेश्वरम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पितामह + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समास: पितामहस्य ईश्वरः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• लिङ्गम्: liṅga (emblem)
• लिङ्गम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• ब्रह्मनाल-उपरिस्थितम्: situated above the Brahmā-nāla
• ब्रह्मनाल-उपरिस्थितम्: Karman (Object-Qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ब्रह्मनाल + उपरि + स्थित (स्था-धातु)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समास: ब्रह्मनालस्य उपरि स्थितम् (षष्ठी-तत्पुरुष; ‘स्थित’ = क्त-प्रत्ययान्त PPP from स्था)

• पूजयित्वा: having worshipped
• पूजयित्वा: Kriya (पूर्वकर्म/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund); धातु: पूज् (10/चुरादि)

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• भक्त्या: with devotion
• भक्त्या: Karana (Instrument/Means/करण)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• ब्रह्मलोकम्: Brahmā’s world
• ब्रह्मलोकम्: Karman (Goal/Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्म + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समास: ब्रह्मणः लोकः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• अवाप्नुयात्: should attain
• अवाप्नुयात्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव + आप् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; उपसर्ग: अव-; धातु: आप् (5/स्वादि), अर्थे: प्राप्तौ

Speaker

Skanda (deduced: Kāśī Khaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Pitāmaheśvara

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A Kāśī sanctum with the Pitāmaheśvara liṅga elevated above a symbolic ‘Brahma-nāla’ channel; a devotee offers bilva and water; above, a vision of Brahmaloka—radiant, orderly, and luminous—appears.

Characters & Entities

• Pitāmaheśvara
• Liṅga
• Brahmaloka
• Brahma-nāla
• Kāśī (Vārāṇasī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotional worship at a specific Kāśī-liṅga yields exalted posthumous attainment, illustrating the kṣetra’s extraordinary merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Pitāmaheśvara-liṅga in Kāśī, described as located above the Brahma-nāla.

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform bhakti-based pūjā of the Pitāmaheśvara-liṅga.