Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 76

एकभक्तेन नक्तेन तथैवायाचितेन च । उपवासेन देहोयं संशोध्यो शुचिभाजनम्

ekabhaktena naktena tathaivāyācitena ca | upavāsena dehoyaṃ saṃśodhyo śucibhājanam

ایک وقت کھانا، رات کے کھانے کا نِیَم، بغیر مانگے ملا ہوا اَنّ ہی قبول کرنا، اور اُپواس کے ذریعے—یہ بدن جو پاکیزگی کا مقدّس ظرف ہے، اسے صاف اور سنوارا جائے۔

ekabhaktenaby taking a single meal (once-a-day food)
ekabhaktena:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rooteka (प्रातिपदिक) + bhakta (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन; समासः—एकभक्त (एकं भक्तं यस्य/एकभक्तम् = एकवारं भोजनम्)
naktenaby night-only (night meal/at night)
naktena:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootnakta (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन; ‘नक्त’ = रात्रौ (रात्रिभोजन/रात्रौ एव)
tathāthus, likewise
tathā:
Avyaya (Particle/अव्यय)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)
evaindeed, just
eva:
Avyaya (Particle/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक निपात (emphatic particle)
ayācitenaby what is unasked-for (unsolicited food)
ayācitena:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Roota-yācita (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन; विशेषणम्—‘अयाचित’ (अनयाचितम् = बिना याचनया लब्धम्)
caand
ca:
Avyaya (Conjunction/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक निपात (conjunction)
upavāsenaby fasting
upavāsena:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootupavāsa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन
dehaḥthe body
dehaḥ:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootdeha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ayamthis
ayam:
Visheshya (Apposition/विशेष्य)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
saṃśodhyaḥis to be purified
saṃśodhyaḥ:
Predicate (Vidheyaviśeṣaṇa/विधेयविशेषण)
TypeAdjective
Rootsaṃ-śudh (धातु) → saṃśodhya (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेयविशेषणम्; भाव्य/कर्तव्यतार्थक—‘शोधनीयः’ (to be purified)
śucibhājanama pure vessel (fit receptacle)
śucibhājanam:
Predicate (Complement/पूरक)
TypeAdjective
Rootśuci (प्रातिपदिक) + bhājana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः—शुचि च तत् भाजनम् (pure vessel)

Skanda

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Scene: A restrained pilgrim in Kāśī, seated near a ghat at dusk, taking a simple single meal; nearby, a water-pot and prayer beads; the atmosphere suggests disciplined purity before sacred acts.

S
Skanda

FAQs

Physical discipline supports inner purity; the body becomes fit for dharma through regulated intake and fasting.

No specific tīrtha is named; the verse outlines general vrata-austerities within the Kāśī-khaṇḍa teaching.

Ekabhakta (one meal), Nakta (night meal), Ayācita (unsolicited food), and Upavāsa (fasting).