Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 26

Devanagari script

नमामि ते पदद्वंद्वं सर्वद्वंद्वनिवारकम् । निर्द्वंद्वया धिया विष्णो जिष्ण्वादि सुरवंदित

Transliteration

namāmi te padadvaṃdvaṃ sarvadvaṃdvanivārakam | nirdvaṃdvayā dhiyā viṣṇo jiṣṇvādi suravaṃdita

Translation

اے وِشنو! میں تیرے قدموں کے جوڑے کو نمسکار کرتا ہوں جو ہر دوئی کو مٹا دیتا ہے؛ بے تضاد ذہن کے ساتھ میں تیری عبادت کرتا ہوں، جسے جِشنو (اِندر) اور دیگر دیوتا وندنا کرتے ہیں۔

Word by Word

• नमामि: I bow / I salute
• नमामि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: नम् (धातु)
• Form: लट् (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन (Singular), परस्मैपद; धातु: नम्—नमति

• ते: of you / your
• ते: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (Genitive, 6th), एकवचन (Singular); सर्वनाम

• पद-द्वन्द्वम्: pair of feet
• पद-द्वन्द्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पद (प्रातिपदिक) + द्वन्द्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया (Accusative, 2nd), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुषः (पदानां द्वन्द्वम्)

• सर्व-द्वन्द्व-निवारकम्: remover of all conflicts/dualities
• सर्व-द्वन्द्व-निवारकम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + द्वन्द्व (प्रातिपदिक) + निवारक (प्रातिपदिक; √वृ/वृञ् caus. निवर्/निवारयति)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया (Accusative, 2nd), एकवचन (Singular); बहुपद-तत्पुरुषः—सर्वेषां द्वन्द्वानां निवारकः

• निर्द्वन्द्वया: with undisturbed (non-dual)
• निर्द्वन्द्वया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: निर्द्वन्द्व (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (Feminine), तृतीया (Instrumental, 3rd), एकवचन (Singular); विशेषणम् (धिया इति)

• धिया: with mind/intellect
• धिया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (Feminine), तृतीया (Instrumental, 3rd), एकवचन (Singular)

• विष्णो: O Viṣṇu
• विष्णो: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), सम्बोधन (Vocative), एकवचन (Singular)

• जिष्णु-आदि: (by) Jiṣṇu and others (i.e., Indra etc.)
• जिष्णु-आदि: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जिष्णु (प्रातिपदिक) + आदि (अव्यय/प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative, 1st), एकवचन (Singular); तत्पुरुषः—जिष्ण्वादिभिः (इन्द्रादिभिः) इति बोधः; विशेषणम् (सुरवन्दित इति)

• सुर-वन्दित: worshipped by the gods
• सुर-वन्दित: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सुर (प्रातिपदिक) + वन्दित (कृदन्त; √वन्द् धातु)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative, 1st), एकवचन (Singular); भूतकृदन्त (Past passive participle) वन्दित; तत्पुरुषः—सुरैः वन्दितः

Speaker

Agnibiṃdu

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśīkṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A devotee in Kāśī offers namaskāra at Viṣṇu’s lotus feet; Indra and other devas stand with folded hands; the atmosphere is serene, dissolving dualities like light dispelling shadow.

Characters & Entities

• Viṣṇu
• Jiṣṇu (Indra)
• Devas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Surrender at the Lord’s feet resolves inner conflict and the pull of opposites, bringing steadiness and peace.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The praise occurs within the Kāśīkhaṇḍa narrative, associated with worship near Pañcanadā.

What ritualistic prescription is mentioned?

Reverence to the Lord’s feet (pādārcana/praṇāma in spirit) is implied; no detailed rite is stated.