Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 79

Devanagari script

द्वादशात्मा सप्तहयो भास्करो हस्करः खगः । सुरः प्रभाकरः श्रीमांल्लोकचक्षुर्ग्रहेश्वरः

Transliteration

dvādaśātmā saptahayo bhāskaro haskaraḥ khagaḥ | suraḥ prabhākaraḥ śrīmāṃllokacakṣurgraheśvaraḥ

Translation

دوادشاتما، سپتہَیَ، بھاسکر، ہسکر، خگ؛ سُر، پربھاکر، شریمان، لوک چکشُ اور گرہیشور—یہ سب سورج کے نام ہیں۔

Word by Word

• द्वादशात्मा: twelve-formed (Sun)
• द्वादशात्मा: सम्बोधन/नाम
• Type: Noun
• Root: द्वादश + आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—द्वादश-आत्मन् (षष्ठी-तत्पुरुषः/कर्मधारय-प्रायः: ‘द्वादशात्मा’ = ‘द्वादशरूपः’)

• सप्तहयः: having seven horses
• सप्तहयः: सम्बोधन/नाम
• Type: Noun
• Root: सप्त + हय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—सप्त-हय (बहुव्रीहि-प्रायः: ‘सप्त हयाः यस्य’)

• भास्करः: Bhāskara
• भास्करः: सम्बोधन/नाम
• Type: Noun
• Root: भास्कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सूर्यनाम

• हस्करः: Haskara (name of the Sun)
• हस्करः: सम्बोधन/नाम
• Type: Noun
• Root: हस्कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सूर्यनाम (पाठान्तर/दुर्लभ-शब्दः)

• खगः: Khaga (sky-goer)
• खगः: सम्बोधन/नाम
• Type: Noun
• Root: खग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सूर्यनाम

• सुरः: Sura (deva)
• सुरः: सम्बोधन/नाम
• Type: Noun
• Root: सुर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सूर्यनाम/देव-शब्दः

• प्रभाकरः: Prabhākara (maker of light)
• प्रभाकरः: सम्बोधन/नाम
• Type: Noun
• Root: प्रभा + कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—प्रभा-कर (उपपद-तत्पुरुषः: ‘प्रभां करोति’)

• श्रीमान्: splendid, glorious
• श्रीमान्: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: श्रीमन्त् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; मतुप्-प्रत्ययान्त; विशेषणम्

• लोकचक्षुः: eye of the world
• लोकचक्षुः: सम्बोधन/नाम
• Type: Noun
• Root: लोक + चक्षुस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—लोक-चक्षुस् (षष्ठी-तत्पुरुषः: ‘लोकस्य चक्षुः’)

• ग्रहेश्वरः: lord of the planets
• ग्रहेश्वरः: सम्बोधन/नाम
• Type: Noun
• Root: ग्रह + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—ग्रह-ईश्वर (षष्ठी-तत्पुरुषः: ‘ग्रहाणाम् ईश्वरः’)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī-kṣetra (Sūrya-arghya context)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Iconic Sūrya on a chariot with seven horses, crowned and radiant; below, Kāśī pilgrims at ghāṭas; a ring of twelve solar emblems around him signifying dvādaśātmā.

Characters & Entities

• Sūrya
• Ādityas (twelve forms)
• Grahas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sūrya is honored as the cosmic regulator—lord of planetary order and the ‘eye of the world’—worthy of daily remembrance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The passage belongs to the Kāśīkhaṇḍa, situating the praise within Kāśī’s sacred geography and devotional culture.

What ritualistic prescription is mentioned?

Chanting these Sūrya-names as devotional recitation.