Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 53

गायत्री वेदजननी गायत्री ब्राह्मणप्रसूः । गातारं त्रायते यस्माद्गायत्री तेन गीयते

gāyatrī vedajananī gāyatrī brāhmaṇaprasūḥ | gātāraṃ trāyate yasmādgāyatrī tena gīyate

گایتری ویدوں کی ماں ہے؛ گایتری برہمنوں کی جننی ہے۔ چونکہ وہ گاتا (جاپ کرنے والے) کی حفاظت کرتی ہے، اسی لیے وہ ‘گایتری’ کہلاتی ہے۔

gāyatrīGāyatrī
gāyatrī:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootgāyatrī (गायत्री; प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
veda-jananīmother of the Veda(s)
veda-jananī:
Samānādhikaraṇa (apposition)
TypeNoun
Rootveda-jananī (वेद + जननी; प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुष (वेदस्य जननी)
gāyatrīGāyatrī
gāyatrī:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootgāyatrī (गायत्री; प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
brāhmaṇa-prasūḥprogenitress of brahmins
brāhmaṇa-prasūḥ:
Samānādhikaraṇa (apposition)
TypeNoun
Rootbrāhmaṇa-prasū (ब्राह्मण + प्रसू; प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुष (ब्राह्मणानां प्रसूः = producer/mother of brahmins)
gātāramthe singer/chanter
gātāram:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootgātṛ (गातृ; प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
trāyateprotects/saves
trāyate:
Kriya (verbal action)
TypeVerb
Root√trā (त्रा; धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद
yasmātbecause/from which
yasmāt:
Hetu/Apadana (cause/source)
TypeNoun
Rootyad (यद्; सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन; relative pronoun 'from which/because'
gāyatrīGāyatrī
gāyatrī:
Karta (Subject/standard)
TypeNoun
Rootgāyatrī (गायत्री; प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
tenatherefore/for that reason
tena:
Hetu (reason)
TypeNoun
Roottad (तद्; सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; 'therefore/by that reason'
gīyateis sung/is called
gīyate:
Kriya (verbal action)
TypeVerb
Root√gai (गै; धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive): 'is sung/called'

Skanda

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Scene: Gāyatrī as a radiant mother-figure emanating three streams representing Ṛg, Yajus, Sāman; from her light arise disciplined students (brahmacārins) holding kuśa and manuscripts. A protective aura encircles a reciter, illustrating ‘trāyate’.

G
Gāyatrī
V
Veda
B
Brāhmaṇa

FAQs

Mantra is a living refuge: Gāyatrī safeguards the practitioner and is revered as the generative source of Vedic wisdom.

The Kāśī-khaṇḍa context frames this teaching, aligning Kāśī with Vedic recitation, mantra, and spiritual protection.

Implied prescription: recitation/japa of Gāyatrī, emphasizing its protective efficacy for the chanter.