Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 22

Devanagari script

सुवासोपस्कराढ्यानि नागवल्ल्या द्विजोत्तम । शय्याविचित्राभरणा रतिशालोचितानि च

Transliteration

suvāsopaskarāḍhyāni nāgavallyā dvijottama | śayyāvicitrābharaṇā ratiśālocitāni ca

Translation

اے برہمنِ برتر! عمدہ لباس اور نفیس سامانِ آسائش سے بھرپور، ناگولّی (پان کی بیل) سمیت؛ رنگا رنگ بستر کی آرائش، زیورات کی زینت، اور رتی شالا (لذت کے کمرے) کے لائق اشیا بھی۔

Word by Word

• सुवासोपस्कराढ्यानि: rich in fragrant accessories/ingredients
• सुवासोपस्कराढ्यानि: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सुवास (प्रातिपदिक) + उपस्कर (प्रातिपदिक) + आढ्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), बहुवचन; बहुपद-तत्पुरुष (सुवासोपस्करैः आढ्यानि), विशेषण (नागवल्ल्याः/नागवल्लीः)

• नागवल्ल्याः: of betel-vine (betel leaves)
• नागवल्ल्याः: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: नागवल्ली (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन

• द्विजोत्तम: O best of the twice-born
• द्विजोत्तम: Sambodhana (Vocative address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (द्विजानाम् उत्तमः)

• शय्याविचित्राभरणाः: having varied ornaments for the bed
• शय्याविचित्राभरणाः: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शय्या (प्रातिपदिक) + विचित्र (प्रातिपदिक) + आभरण (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; बहुपद-तत्पुरुष (शय्यायाः विचित्राणि आभरणानि यस्याः), विशेषण (नागवल्ल्याः/नागवल्लीः)

• रतिशालोचितानि: suitable for the pleasure-chamber
• रतिशालोचितानि: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रति (प्रातिपदिक) + शाला (प्रातिपदिक) + उचित (प्रातिपदिक; कृदन्त-भाव)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), बहुवचन; बहुपद-तत्पुरुष (रतिशालायाम् उचितानि), भूतकृदन्त-प्राय विशेषण

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Avimukta)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Sages at Naimiṣāraṇya (typical)

Visual Art Cues

Scene: A well-appointed donation scene: bundles of fine garments, perfumed articles, betel leaves, ornate bedding and jewelry presented respectfully to a learned Brahmin in Kāśī.

Characters & Entities

• Dvijottama
• Nāgavallī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dāna and ritual hospitality are portrayed as dharmic acts; even worldly comforts can be sanctified when offered with right intent.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The context remains within Kāśī-khaṇḍa, emphasizing dharmic giving associated with sacred life around Kashi.

What ritualistic prescription is mentioned?

Provision of fine clothing, luxury items, betel, beds, ornaments, and related articles as part of giving/worship.