Home›Skanda Purana›Kashi Khanda›Purva Ardha›Adhyaya 7›Shloka 72
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 72

Devanagari script

आगत्य दृष्ट्वा मणिकर्णिकायामुदग्वहां स्वर्गतरंगिणीं सः । संक्षीणपुण्येतरपुण्यकर्मणां नृणां गणैः स्थाणुगणैरिवावृताम्

Transliteration

āgatya dṛṣṭvā maṇikarṇikāyāmudagvahāṃ svargataraṃgiṇīṃ saḥ | saṃkṣīṇapuṇyetarapuṇyakarmaṇāṃ nṛṇāṃ gaṇaiḥ sthāṇugaṇairivāvṛtām

Translation

وہاں پہنچ کر اُس نے منیکرنیکا میں اُس جنت بردار، جنت موجوں والی ندی کو دیکھا، جو اُن انسانوں کے ہجوم سے گھری تھی جن کے ملے جلے پُنّیہ اور پاپ کے کرم چُک گئے تھے—گویا شِو کے گنوں کے لشکر گرداگرد ہوں۔

Word by Word
आगत्यhaving come
आगत्य:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootआ-√गम् (धातु) + क्त्वा (अव्ययकृदन्त)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund), पूर्वकालिक क्रिया (having come)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Root√दृश् (धातु) + क्त्वा (अव्ययकृदन्त)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund), पूर्वकालिक क्रिया (having seen)
मणिकर्णिकायाम्at Maṇikarṇikā
मणिकर्णिकायाम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमणिकर्णिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
उदग्वहाम्water-bearing, flowing (river)
उदग्वहाम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउदक (प्रातिपदिक) + वहा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; उपपद-तत्पुरुष (उदकं वहति इति)
स्वर्गतरङ्गिणीम्the heavenly river
स्वर्गतरङ्गिणीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्वर्ग (प्रातिपदिक) + तरङ्गिणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (स्वर्गस्य तरङ्गिणी)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम
संक्षीणपुण्येतरपुण्यकर्मणाम्of men whose merit and other (demerit/other) karmas are exhausted
संक्षीणपुण्येतरपुण्यकर्मणाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसंक्षीण (प्रातिपदिक) + पुण्य (प्रातिपदिक) + इतर (प्रातिपदिक) + पुण्य (प्रातिपदिक) + कर्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; बहुपद-तत्पुरुष (पुण्यं च इतरपुण्यं च येषां कर्म) + ‘संक्षीण’ विशेषण; ‘नृणाम्’ विशेषयति
नृणाम्of men
नृणाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
गणैःby groups
गणैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootगण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
स्थाणुगणैःby groups of pillars (tree-stumps)
स्थाणुगणैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootस्थाणु (प्रातिपदिक) + गण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (स्थाणूनां गणाः)
इवas if, like
इव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-निपात (comparative particle)
आवृताम्covered, surrounded
आवृताम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootआ-√वृ (धातु) + क्त (भूतकृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past passive participle); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ‘स्वर्गतरङ्गिणीम्’ विशेषयति
Speaker

Skanda (deduced; Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Maṇikarṇikā

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: The pilgrim arrives at Maṇikarṇikā: the Gaṅgā glitters with ‘heavenly waves’; dense crowds line the steps; smoke and lamps mingle; the multitude appears like Śiva’s gaṇas encircling a sacred center.

Characters & Entities
M
Maṇikarṇikā
S
Sthāṇu (Śiva)
Ś
Śiva-gaṇa
K
Kāśī (Vārāṇasī)

FAQs

Maṇikarṇikā is portrayed as a liberating sacred zone where karmic burdens are brought to exhaustion in the radiance of Kāśī.

Maṇikarṇikā (the famed Kāśī tīrtha/ghāṭa associated with liberation).

No explicit rite is prescribed here; the verse magnifies the tīrtha’s salvific power and its gathered pilgrims.

←Previous Verse
Next Verse→