Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 59

Devanagari script

कर्तव्यमृषिभिर्दृष्टं पिण्याकेन गुडेन च । श्राद्धं तत्र प्रकर्तव्यमर्घ्यावाहनवर्जितम्

Transliteration

kartavyamṛṣibhirdṛṣṭaṃ piṇyākena guḍena ca | śrāddhaṃ tatra prakartavyamarghyāvāhanavarjitam

Translation

رشیوں کے دیکھے اور منظور کیے ہوئے طریقے کے مطابق، پِنیاک (تیل کی کھل) اور گُڑ سے بھی نذر و نِیاز کرنا مناسب ہے۔ اس تیرتھ میں اَर्घ्य اور آواہن کے بغیر شرادھ کرنا چاہیے۔

Word by Word

• कर्तव्यम्: to be done
• कर्तव्यम्: Kriya (Obligation/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु)
• Form: कृदन्त (तव्यत्) ‘कर्तव्यम्’ = कर्तव्यं (to be done); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय-विशेषणम्

• ऋषिभिः: by sages
• ऋषिभिः: Karana (Agent-instrumental/कर्तृ-तृतीया)
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/कर्तृ-निर्देश), बहुवचन

• दृष्टम्: seen/approved
• दृष्टम्: Sambandha (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दृश् (धातु)
• Form: कृदन्त (क्त) ‘दृष्टम्’ = seen/approved; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तव्यम् इत्यस्य विशेषणम्

• पिण्याकेन: with oil-cake (piṇyāka)
• पिण्याकेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: पिण्याक (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन

• गुडेन: with jaggery
• गुडेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: गुड (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक-निपात

• श्राद्धम्: śrāddha rite
• श्राद्धम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: श्राद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक-क्रियाविशेषणम्

• प्रकर्तव्यम्: to be duly performed
• प्रकर्तव्यम्: Kriya (Obligation/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: प्र-कृ (धातु)
• Form: कृदन्त (तव्यत्) ‘प्रकर्तव्यम्’ = सम्यक् कर्तव्यम्; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; श्राद्धम् इत्यस्य विधेय-विशेषणम्

• अर्घ्यावाहनवर्जितम्: devoid of arghya and invocation (āvāhana)
• अर्घ्यावाहनवर्जितम्: Sambandha (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अर्घ्य (प्रातिपदिक) + आवाहन (प्रातिपदिक) + वर्जित (वर्ज् धातोः क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष-समासः (अर्घ्यं च आवाहनं च तयोः वर्जितम्)

Speaker

Skanda (deduced, Kāśīkhaṇḍa context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Tīrtha (general) within Kāśī framework

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim at a ghat performs śrāddha with simple offerings—oil-cake and jaggery—placing piṇḍas on leaves; the rite is simplified, without elaborate invitation gestures, emphasizing quiet focus.

Characters & Entities

• Ṛṣis

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

At tīrthas, sincerity outweighs luxury—ancestral rites remain valid even with simple offerings, as approved by sages.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The instruction is embedded in Kāśīkhaṇḍa, applying to the tīrtha-context of Kāśī and its pilgrimage śrāddha customs.

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform śrāddha at the tīrtha using simple items like piṇyāka and guḍa, and do it without arghya and āvāhana.