Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 52

अकोपनोऽमलमतिः सत्यवादी दृढव्रतः । आत्मोपमश्च भूतेषु सतीर्थफलमश्नुते । तीर्थान्यनुसरन्धीरः श्रद्दधानः समाहितः । कृतपापो विशुद्ध्येत किं पुनः शुद्धकर्मकृत्

akopano'malamatiḥ satyavādī dṛḍhavrataḥ | ātmopamaśca bhūteṣu satīrthaphalamaśnute | tīrthānyanusarandhīraḥ śraddadhānaḥ samāhitaḥ | kṛtapāpo viśuddhyeta kiṃ punaḥ śuddhakarmakṛt

جو غضب سے پاک ہو، جس کی متی بے داغ ہو، سچ بولنے والا ہو، نذر و وِرت میں ثابت قدم ہو اور سب جانداروں کو اپنے برابر سمجھے—وہ تیرتھوں کا حقیقی پھل پاتا ہے۔ جو ثابت قدم یاتری ایمان اور یکسو دل کے ساتھ مقدس مقامات کی پیروی کرے، وہ گناہ کر چکا ہو تب بھی پاک ہو جاتا ہے؛ پھر جس کے اعمال پہلے ہی پاک ہوں، اس کا کیا کہنا۔

अकोपनःnot prone to anger
अकोपनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootअ-कोपन (प्रातिपदिक; कोपन + अ- नञ्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नञ्-विशेषण (not angry)
अमलमतिःof pure mind
अमलमतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootअमल + मति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (अमला मतिः)
सत्यवादीtruth-speaking
सत्यवादी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसत्य + वादिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (सत्यं वदति इति)
दृढव्रतःfirm in vows
दृढव्रतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootदृढ + व्रत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (दृढं व्रतम् यस्य)
आत्मोपमःconsidering others as oneself
आत्मोपमः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootआत्मन् + उपम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (आत्मानम् उपमां कृत्वा—treating others as oneself)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
भूतेषुamong beings
भूतेषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभूत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तीर्थफलम्the fruit of pilgrimage
तीर्थफलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ + फल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (तीर्थस्य फलम्)
अश्नुतेattains
अश्नुते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√अश् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
तीर्थानिpilgrimage places
तीर्थानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
अनुसरन्following, pursuing
अनुसरन्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootअनु-√सृ (धातु) शतृ (वर्तमान कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; शतृ-प्रत्यय (present active participle)
धीरःsteadfast, wise
धीरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootधीर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
श्रद्दधानःhaving faith
श्रद्दधानः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Root√श्रध्/श्रद्धा (धातु/भाव) शानच् (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; शानच्-प्रत्यय (present middle participle)
समाहितःcollected, composed
समाहितः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम्-आ-√धा (धातु) क्त (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्यय (past passive participle)
कृतपापःone who has committed sin
कृतपापः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootकृत (कृदन्त; √कृ क्त) + पाप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (कृतं पापं येन)
विशुद्ध्येतwould become purified
विशुद्ध्येत:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-√शुध् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
किम्what (then)
किम्:
Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रश्नार्थक अव्यय-प्रयोग (interrogative particle; indeclinable use)
पुनःagain; moreover
पुनः:
Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formपुनरुक्ति/अधिक्यबोधक अव्यय (adverb)
शुद्धकर्मकृत्one who performs pure deeds
शुद्धकर्मकृत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशुद्ध + कर्मन् + कृत् (प्रातिपदिक; √कृ + कृत्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (शुद्धं कर्म करोति इति)

Skanda (deduced, Kāśīkhaṇḍa context)

Tirtha: Kāśī-tīrthas (collective)

Type: kshetra

Scene: A composed pilgrim offers water to the Ganga, speaking gently to fellow travelers; scenes of helping the poor and honoring vows appear as vignettes around a central image of calm, faith-filled circumambulation of a Kāśī shrine.

FAQs

Faithful pilgrimage joined with truth, vows, and compassion purifies even past wrongdoing and perfects merit.

The verse speaks generally of tīrthas within the Kāśīkhaṇḍa framework—i.e., the sacred circuit of Kāśī and its sanctifying power.

To ‘follow/visit’ the tīrthas with śraddhā (faith) and samādhi-like composure (samāhita), supported by vows and truthfulness.