Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 2

Devanagari script

ततः श्रीदर्श नानंद सुधाधाराधुनीं मुनिः । अवगाह्य सपत्नीकः परां मुदमवाप सः

Transliteration

tataḥ śrīdarśa nānaṃda sudhādhārādhunīṃ muniḥ | avagāhya sapatnīkaḥ parāṃ mudamavāpa saḥ

Translation

پھر مُنی نے اپنی اہلیہ سمیت اُس ندی مانند دھارا میں اشنان کیا جو شری کے درشن سے پیدا ہونے والی مسرت کی امرت دھار تھی، اور وہ اعلیٰ ترین سرور کو پہنچ گیا۔

Word by Word

• ततः: thereafter
• ततः: Sambandha (Temporal/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; तद्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb ‘then/thereafter’)

• श्रीदर्श: O Śrīdarśa
• श्रीदर्श: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: श्री (प्रातिपदिक) + दर्श (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सम्बोधन; एकवचन; कर्मधारय-समास (‘श्रीमान् दर्शः’/‘श्रीदर्श’ नाम)

• नानन्द: O joyless one
• नानन्द: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: न (अव्यय) + आनन्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सम्बोधन; एकवचन; नञ्-समास (न + आनन्दः = ‘without joy’); सम्बोधन

• सुधाधाराधुनीम्: the nectar-stream river
• सुधाधाराधुनीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सुधा (प्रातिपदिक) + धारा (प्रातिपदिक) + धुनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘सुधायाः धारा’ + ‘धुनी’ = ‘river of streams of nectar’)

• मुनिः: the sage
• मुनिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन

• अवगाह्य: having immersed (bathed)
• अवगाह्य: Kriya (पूर्वकालिक क्रिया/पूर्वकर्म)
• Type: Verb
• Root: अव + गाह् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund); अव-उपसर्गपूर्वक गाह्-धातोः; ‘having bathed/immersed’

• सपत्नी-कः: together with (his) wife
• सपत्नी-कः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स (अव्यय/पूर्वपद) + पत्नी (प्रातिपदिक) + क (तद्धित)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; सहार्थक-तत्पुरुषः (‘पत्नी-सहितः’); विशेषणं मुनिः

• पराम्: supreme
• पराम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; विशेषणं मुदम्

• मुदम्: joy
• मुदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मुद्/मुदा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन

• अवाप: attained
• अवाप: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव + आप् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect); प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद; अव-उपसर्ग

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; सर्वनाम

Speaker

Pārāśarya (contextual continuation)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Suddhādhārā-dhunī of Śrī-darśana-ānanda (as named in the verse)

Type: river

Visual Art Cues

Scene: A sage and his wife descend into a luminous stream that looks like flowing nectar; the water glows as if born from Lakṣmī’s auspicious vision; their faces show serene, supreme joy after bathing.

Characters & Entities

• Sage (muni)
• Patnī (wife)
• Śrī (auspicious divine presence)
• Sudhā (nectar)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Contact with sanctified presence—experienced as a tīrtha-like immersion—transforms the heart and yields higher joy.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A sacred ‘flow’ is praised in metaphor; the precise named tīrtha is not specified in this single verse, but it functions within the Kāśīkhaṇḍa tīrtha-māhātmya setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

Avagāha (ritual immersion/bathing) is indicated, paired with devotional experience (Śrī-darśana).