Home›Skanda Purana›Kashi Khanda›Purva Ardha›Adhyaya 50›Shloka 27
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 27

Devanagari script

इति शापानलाद्भीतैः कैश्चित्पातालमाश्रितम् । जिजीविषुभिरन्यैश्च द्वित्रैश्चक्रे प्रसूवचः

Transliteration

iti śāpānalādbhītaiḥ kaiścitpātālamāśritam | jijīviṣubhiranyaiśca dvitraiścakre prasūvacaḥ

Translation

اس آگ جیسے شاپ سے ڈر کر کچھ نے پاتال میں پناہ لی؛ اور کچھ نے جینے کی خواہش میں دو تین ساتھیوں کے ساتھ مل کر ولادت کے بارے میں تدبیر بنائی۔

Word by Word
इतिthus
इति:
Vakyartha-marker (Quotation/इत्यादि)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण/समाप्तिसूचक
शापानलात्from the fire of the curse
शापानलात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootशाप + अनल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; हेत्वर्थ
भीतैःby the frightened (ones)
भीतैः:
Karana (Instrument/means/करण)
TypeAdjective
Rootभीत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √भी + क्त)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन; विशेषण
कैश्चित्by some
कैश्चित्:
Karana (Instrument/means/करण)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (अव्यय-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; अनिश्चितवाचक (indefinite)
पातालम्Pātāla (netherworld)
पातालम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपाताल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
आश्रितम्resorted to, taken refuge in
आश्रितम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootआ + श्रि (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle) नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘having resorted to’ (पातालम्)
जिजीविषुभिःby those wishing to live
जिजीविषुभिः:
Karana (Instrument/means/करण)
TypeNoun
Rootजिजीविषु (कृदन्त-प्रातिपदिक; √जीव् + सन्/इषु-इच्छार्थ)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘जीवितुमिच्छन्तः’ (desirous of living)
अन्यैःby others
अन्यैः:
Karana (Instrument/means/करण)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
चand
च:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
द्वित्रैःby two or three
द्वित्रैः:
Karana (Instrument/means/करण)
TypeNoun
Rootद्वि + त्रि (संख्याप्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘द्वाभ्यां त्रिभिः वा’ (two or three)
चक्रेdid, made
चक्रे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद
प्रसूवचःthe words of the mother (serpent)
प्रसूवचः:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रसू (प्रातिपदिक) + वचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मपद; ‘प्रसूवचनम्’ (words of the mother/parturient)
Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Pātāla (mythic refuge)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: After the curse, nāgas scatter: some descend into subterranean caverns (Pātāla) while a small group huddles in urgent counsel, plotting a survival plan related to childbirth.

Characters & Entities
P
Pātāla
N
Nāgas (implied)

FAQs

When consequences mature, beings resort to flight or cunning; dharma warns against actions that force such desperate choices.

No tīrtha is mentioned; the verse is mythic-cosmological rather than a site-glorification.

None.

←Previous Verse
Next Verse→