Home›Skanda Purana›Kashi Khanda›Purva Ardha›Adhyaya 5›Shloka 38
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 38

Devanagari script

शृणु प्रभो ढुंढिविनायक त्वं वाचं मदीयां तुरटाम्यनाथवत् । त्वत्स्थाः समस्ताः किल विघ्नपूगाः किमत्र दुर्वृत्तवदास्थितोहम्

Transliteration

śṛṇu prabho ḍhuṃḍhivināyaka tvaṃ vācaṃ madīyāṃ turaṭāmyanāthavat | tvatsthāḥ samastāḥ kila vighnapūgāḥ kimatra durvṛttavadāsthitoham

Translation

اے پروردگار ڈھونڈھی-وِنایک، میری فریاد سن لیجیے؛ میں بے سہارا کی طرح فوراً پکار اٹھا ہوں۔ جب تمام رکاوٹوں کے جتھے آپ ہی کے اختیار میں ہیں تو میں یہاں بدکردار کی طرح کیوں ٹھہرا ہوا ہوں؟

Word by Word
शृणुhear
शृणु:
Kriya (Action)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलोट् (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन
प्रभोO lord
प्रभो:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, सम्बोधन (Vocative)
ढुंढिविनायकO Ḍhuṃḍhi-Vināyaka
ढुंढिविनायक:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootढुंढि + विनायक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, सम्बोधन; कर्मधारय—‘ढुंढिः एव विनायकः’ (name/title)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, एकवचन, प्रथमा
वाचम्speech/words
वाचम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया
मदीयाम्my
मदीयाम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootमदीय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; सम्बन्धवाचक-विशेषण (‘my’)
तुरटामिI hasten / I am agitated
तुरटामि:
Kriya (Action)
TypeVerb
Rootतुरट् (धातु/देश्य-धातु, शीघ्रगमन/व्याकुलतार्थे)
Formलट् (Present), परस्मैपद, उत्तमपुरुष, एकवचन; अर्थे—‘व्याकुलो भवामि/शीघ्रं याचे’
अनाथवत्like a helpless person
अनाथवत्:
Visheshana (Manner)
TypeAdjective
Rootअनाथ + वत् (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयोगः; ‘-वत्’ प्रत्ययान्त विशेषण—‘like one without a protector’
त्वत्स्थाःabiding in you
त्वत्स्थाः:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootत्वत् (युष्मद्-षष्ठी/सम्बन्ध) + स्थ (स्था धातु, क्त)
Formपुंलिङ्ग, बहुवचन, प्रथमा; षष्ठी-तत्पुरुष—‘त्वयि स्थिताः’ (situated in/with you), क्त-प्रत्ययान्त
समस्ताःall
समस्ताः:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसमस्त (सम् + अस् धातु, क्त) (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, बहुवचन, प्रथमा; क्त-प्रत्ययान्त—‘all, entire’
किलindeed
किल:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootकिल (अव्यय)
Formनिपात
विघ्नपूगाःhosts of obstacles
विघ्नपूगाः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootविघ्न + पूग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, बहुवचन, प्रथमा; तत्पुरुष—‘विघ्नानां पूगाः’ (multitudes of obstacles)
किम्what?
किम्:
Prashna (Interrogative)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया; प्रश्नार्थक
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Location)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक (adverb of place)
दुर्वृत्तवत्like a miscreant
दुर्वृत्तवत्:
Visheshana (Manner)
TypeAdjective
Rootदुर्वृत्त + वत् (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयोगः; ‘-वत्’ प्रत्ययान्त—‘like a wicked person’
आस्थितःam staying / have remained
आस्थितः:
Kriya (State)
TypeVerb
Rootआ + स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त, पुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा; ‘having remained/being situated’ (finite sense with अहम्)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, एकवचन, प्रथमा
Speaker

A devotee/sage addressing Ḍhuṃḍhi-Vināyaka (Gaṇeśa in Kāśī)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ḍhuṃḍhi-Vināyaka

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Ḍhuṃḍhi-Vināyaka

Visual Art Cues

Scene: A distressed pilgrim kneels before Ḍhuṃḍhi-Vināyaka, hands raised, tears visible; Gaṇeśa sits benevolently yet authoritative, with attendants and offerings; the sense is of a threshold shrine where journeys begin.

Characters & Entities
Ḍ
Ḍhuṃḍhi-Vināyaka
V
Vināyaka (Gaṇeśa)
V
Vighna (obstacles)
K
Kāśī (context)

FAQs

When obstacles arise, the devotee turns to Vināyaka, acknowledging his lordship over vighnas and seeking restoration of rightful passage.

Ḍhuṃḍhi-Vināyaka of Kāśī—one of the famed Vināyakas connected with Vārāṇasī’s sacred circuit.

No formal rite stated; it models prayerful appeal (śaraṇāgati) to Vināyaka for obstacle-removal.

←Previous Verse
Next Verse→