Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 22

Devanagari script

न व्याधिजं भयं क्वापि न क्षुत्तृड्दोषसंभवम् । द्रौपदीक्षणतः काश्यां तव धर्मप्रियेनघे

Transliteration

na vyādhijaṃ bhayaṃ kvāpi na kṣuttṛḍdoṣasaṃbhavam | draupadīkṣaṇataḥ kāśyāṃ tava dharmapriyenaghe

Translation

اے بےگناہ، اے دھرم سے محبت رکھنے والے! کاشی میں دروپدی کے مبارک درشن کے سبب کہیں بھی بیماری سے پیدا ہونے والا خوف نہ ہوگا، نہ بھوک اور پیاس کے عیب سے کوئی تکلیف جنم لے گی۔

Word by Word

• न: not
• न: Pratishedha (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; निषेध-निपात

• व्याधि-जम्: arising from disease
• व्याधि-जम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: व्याधि (प्रातिपदिक) + ज (प्रातिपदिक; √जन् + ड)
• Form: समासः (तत्पुरुषः); नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; अत्र 'भयम्' विशेषणम्

• भयम्: fear
• भयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• क्वापि: anywhere, at all
• क्वापि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: क्व (अव्यय) + अपि (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; देश/प्रकारवाचक-अव्यय (anywhere/at all)

• न: not
• न: Pratishedha (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; निषेध-निपात

• क्षुत्-तृड्-दोष-सम्भवम्: arising from the affliction of hunger and thirst
• क्षुत्-तृड्-दोष-सम्भवम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: क्षुत् (प्रातिपदिक) + तृड्/तृष् (प्रातिपदिक) + दोष (प्रातिपदिक) + सम्भव (प्रातिपदिक)
• Form: समासः (तत्पुरुषः; समाहार/द्वन्द्व-पूर्वपद-समास-प्रायः); नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; 'क्षुत्तृड्दोष' = क्षुधा-तृष्णयोः दोषः

• द्रौपदी-क्षणतः: from (the) sight of Draupadī
• द्रौपदी-क्षणतः: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: द्रौपदी (प्रातिपदिक) + क्षणतः (अव्यय; क्षण + तसिल्)
• Form: अव्ययीभाव-समासः; तसिलन्त-अव्यय (ablatival: 'from/through the sight of')

• काश्याम्: in Kāśī
• काश्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: काशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम्

• तव: your
• तव: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), एकवचनम्

• धर्म-प्रिय-ए: O lover of dharma
• धर्म-प्रिय-ए: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक) + प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: समासः (तत्पुरुषः/कर्मधारय-प्रायः: धर्मः प्रियः यस्य); पुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्

• अनघे: O sinless one
• अनघे: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Adjective
• Root: अनघ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्

Speaker

Bhāskara (Āditya/Sūrya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Draupadī-darśana within Viśveśa precinct)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: null

Visual Art Cues

Scene: Draupadī stands as an auspicious figure in Kāśī; devotees receive her glance/blessing; symbolic ailments dissolve—dark clouds lifting, water and food appearing as signs of relief.

Characters & Entities

• Draupadī
• Kāśī
• Bhāskara (context)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

In Kāśī, the presence of the righteous and the power of sacred association are portrayed as removing bodily and existential fears.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī (Vārāṇasī) as a place where divine protection and relief from afflictions are promised.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite; the verse emphasizes darśana (auspicious sight/association) connected with Kāśī’s sanctity.