Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 18

Devanagari script

अतो धर्माप्रिये नित्यं प्राप्य विश्वेश्वराद्वरम् । काशीस्थितानां जंतूनां नाशयाम्यघसंचयम्

Transliteration

ato dharmāpriye nityaṃ prāpya viśveśvarādvaram | kāśīsthitānāṃ jaṃtūnāṃ nāśayāmyaghasaṃcayam

Translation

‘پس اے دھرم کی پیاری، وشویشور سے یہ ور پا کر میں کاشی میں بسنے والی مخلوقات کے جمع شدہ گناہوں کے انبار کو ہمیشہ مٹا دیتا ہوں۔’

Word by Word

• अतः: therefore
• अतः: Sambandha (Logical connector)
• Type: Indeclinable
• Root: अतः (अव्यय)
• Form: अव्यय; हेत्वर्थक/तस्मात्-अर्थक (therefore)

• धर्म-अप्रिये: O one not fond of dharma
• धर्म-अप्रिये: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक) + अप्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (धर्मस्य अप्रिया); स्त्रीलिङ्ग; सम्बोधन (Vocative), एकवचन

• नित्यम्: always
• नित्यम्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभूत-द्वितीया; क्रियाविशेषण (always)

• प्राप्य: having obtained
• प्राप्य: Pūrvakāla-kriyā (Prior action)
• Type: Verb
• Root: प्र-आप् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
• Form: ल्यपन्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वकालिक क्रिया (having obtained)

• विश्वेश्वरात्: from Viśveśvara
• विश्वेश्वरात्: Apādāna (Source)
• Type: Noun
• Root: विश्वेश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; पञ्चमी (Ablative), एकवचन

• वरम्: a boon
• वरम्: Karman (Object)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया (Accusative), एकवचन

• काशी-स्थितानाम्: of those dwelling in Kāśī
• काशी-स्थितानाम्: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: काशी (प्रातिपदिक) + स्थित (स्था धातु + क्त, कृदन्त)
• Form: तत्पुरुष-समास (सप्तमी-तत्पुरुष: ‘काश्याम् स्थित’); बहुवचन-षष्ठी (Genitive plural); पुंलिङ्ग (जंतूनाम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्)

• जन्तूनाम्: of creatures/beings
• जन्तूनाम्: Sambandha (Possessor/Of whom)
• Type: Noun
• Root: जन्तु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी (Genitive), बहुवचन

• नाशयामि: I destroy, I cause to perish
• नाशयामि: Kriyā (Main verb)
• Type: Verb
• Root: नश् (धातु) + णिच् (causative)
• Form: लट्-लकार (Present); उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; णिजन्त (causative)

• अघ-संचयम्: accumulation of sin
• अघ-संचयम्: Karman (Object)
• Type: Noun
• Root: अघ (प्रातिपदिक) + संचय (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी: ‘अघस्य संचयः’); पुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन

Speaker

Ravi (Sūrya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Avimukta)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pativratā addressed as ‘dharma-priye’

Visual Art Cues

Scene: A panoramic Kāśī: temples, ghāṭas, and the rising Sun whose rays fall like a cleansing rain; shadowy forms representing ‘aghasañcaya’ dissolve over the city as Viśveśvara’s presence anchors the scene.

Characters & Entities

• Viśveśvara (Śiva)
• Kāśī
• Ravi (Sūrya)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kāśī is upheld as a liberating sacred space: divine agencies, empowered by Viśveśvara, work to cleanse sin and restore dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī as a whole, with Viśveśvara as the central source of the boon enabling sin-destruction.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite is commanded here; it proclaims the ongoing purificatory grace linked to Viśveśvara’s boon and Kāśī-dwelling.