Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 55

Devanagari script

विश्वेशात्पश्चिमाशायां सांबेनात्र महात्मना । सम्यगाराधिता मूर्तिरादित्यस्य शुभप्रदा

Transliteration

viśveśātpaścimāśāyāṃ sāṃbenātra mahātmanā | samyagārādhitā mūrtirādityasya śubhapradā

Translation

وشویش کے مغرب کی سمت یہاں مہاتما سامب نے آدِتیہ کی ایک مُورت کو درست طریقے سے راضی کیا، جو شُبھتا عطا کرنے والی ہے۔

Word by Word

• विश्वेशात्: from Viśveśa (Lord of the universe)
• विश्वेशात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: विश्वेश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (विश्वस्य ईशः)

• पश्चिमाशायाम्: in the western direction
• पश्चिमाशायाम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पश्चिम + आशा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; समासः—कर्मधारय (पश्चिमी आशा)

• सांबेन: by Sāmba
• सांबेन: Kartr-karana (Agent/Instrument/कर्ता-करण)
• Type: Noun
• Root: सांब (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (कर्ता/करण), एकवचन

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (here)

• महात्मना: by the great-souled (one)
• महात्मना: Kartr-karana (Agent/Instrument/कर्ता-करण)
• Type: Noun
• Root: महात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (कर्ता/करण), एकवचन; विशेषणरूपेण सांबस्य

• सम्यक्: properly
• सम्यक्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सम्यक् (अव्यय)
• Form: रीत्यर्थक-अव्यय (properly)

• आराधिता: worshipped
• आराधिता: Kriya (Predicate-participle/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + राध् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि-भाव (worshipped)

• मूर्तिः: image/form
• मूर्तिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मूर्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• आदित्यस्य: of Āditya (the Sun)
• आदित्यस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: आदित्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन

• शुभप्रदा: bestowing auspiciousness
• शुभप्रदा: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुभ + प्रदा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (शुभं प्रददाति इति)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Sāmbāditya (west of Viśveśa)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A map-like sacred scene: Viśveśvara at center, and to the west a radiant Sūrya shrine where Sāmba performs intense worship; the aura of auspiciousness spreads over pilgrims.

Characters & Entities

• Viśveśa (Viśvanātha)
• Sāmba
• Āditya (Sūrya)
• Kāśī (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kāśī’s sacred landscape is presented as a living field of worship where devotion establishes enduring, auspicious divine presence.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Sāmbāditya form of Āditya located to the west of Viśveśa (Viśvanātha) in Kāśī.

What ritualistic prescription is mentioned?

No detailed ritual is specified; it records that Sāmba properly worshipped (ārādhita) the Āditya form here.