Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 35
Devanagari script
पश्यपश्य महाबुद्धे दृष्ट्वा जांबवतीसुतम् । इमाः स्खलितमापन्नास्तद्रूपक्षुब्धचेतसः
Transliteration
paśyapaśya mahābuddhe dṛṣṭvā jāṃbavatīsutam | imāḥ skhalitamāpannāstadrūpakṣubdhacetasaḥ
Translation
“دیکھو، دیکھو، اے عظیم فہم والے! جامبَوتی کے بیٹے کو دیکھ کر یہ سب لڑکھڑا گئی ہیں—اس کے حسن نے ان کے دلوں کو مضطرب کر دیا ہے۔”
Word by Word
पश्यsee
पश्य:
सम्बोधन-प्रयुक्त-क्रिया (imperative)
TypeVerb
Root√पश् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन (Singular); परस्मैपदम्
पश्यsee (again)/look
पश्य:
सम्बोधन-प्रयुक्त-क्रिया (imperative)
TypeVerb
Root√पश् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन (Singular); परस्मैपदम्; पुनरुक्ति (emphasis)
महाबुद्धेO great-minded one
महाबुद्धे:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootमहा-बुद्धि (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन (Singular); कर्मधारयः — ‘O great-minded one’
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
पूर्वकाल-क्रिया (prior action)
TypeIndeclinable
Root√दृश् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund) — ‘having seen’
जाम्बवतीसुतम्Jāmbavatī’s son (Sāmba)
जाम्बवतीसुतम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootजाम्बवती-सुत (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुषः — ‘जाम्बवत्याः सुतः’
इमाःthese (women)
इमाः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
स्खलितम्slipping/faltering
स्खलितम्:
कर्म (Object; with āpannāḥ)
TypeNoun
Rootस्खलित (कृदन्त; √स्खल् (धातु) क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); क्त-प्रत्ययान्त — ‘slipping/faltering’
आपन्नाःhave fallen into/come to
आपन्नाः:
क्रिया (Predicate action/state)
TypeVerb
Rootआपन्न (कृदन्त; √आपद् (धातु) क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त, क्रियाविशेष-भावे ‘having fallen into/reached’ (finite sense)
तद्रूपक्षुब्धचेतसःwith minds agitated by his form
तद्रूपक्षुब्धचेतसः:
कर्ता-विशेषण (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootतद्-रूप-क्षुब्ध-चेतस् (प्रातिपदिक; समास)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); बहुपद-तत्पुरुषः — ‘तस्य रूपेण क्षुब्धं चेतः यसाम्’ (agitated in mind by his form)
Speaker
Nārada (addressing Kṛṣṇa/Hari), deduced from preceding verse
Visual Art Cues
Scene: The sage points out Sāmba (Jāmbavatī’s son) and the women faltering, their minds shaken by his beauty; Krishna is addressed as witness and authority.
Characters & Entities
N
NāradaS
Sāmba (Jāmbavatī-suta)K
Kṛṣṇa (implied addressee)G
Gopikāḥ (implied)FAQs
It warns that unchecked attraction can disturb the mind and lead to adharma; awareness is the first step toward restraint.
No tīrtha is named in this verse; it functions as moral-narrative material within the Kāśī-khaṇḍa.
None.