Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 96

Devanagari script

बर्करीकुंडमित्याख्या त्वर्ककुंडस्य जायताम् । एतस्याः प्रतिमा पूज्या भविष्यत्यत्र मानवैः

Transliteration

barkarīkuṃḍamityākhyā tvarkakuṃḍasya jāyatām | etasyāḥ pratimā pūjyā bhaviṣyatyatra mānavaiḥ

Translation

ارکا کنڈ ‘برکری کنڈ’ کے نام سے معروف ہو۔ آئندہ زمانوں میں یہاں لوگ اس کی مورتی کی عقیدت سے پوجا کریں گے۔

Word by Word

• बर्करीकुण्डम्: (the name) Barkarī-kuṇḍa
• बर्करीकुण्डम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: बर्करीकुण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन

• इति: thus
• इति: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण/समाप्तिसूचक अव्यय (quotative particle)

• आख्या: name, designation
• आख्या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आख्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (particle), विरोध/विशेषार्थक

• अर्ककुण्डस्य: of Arkakuṇḍa
• अर्ककुण्डस्य: Sambandha (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अर्ककुण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग (प्रयोगानुसार), षष्ठी (6), एकवचन; समासः—अर्क + कुण्ड (षष्ठी-तत्पुरुष/कर्मधारयप्राय)

• जायताम्: let it be/let it become
• जायताम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)
• Form: लोट् (आज्ञार्थक), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• एतस्याः: of this (female/this one)
• एतस्याः: Sambandha (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन

• प्रतिमा: image, idol
• प्रतिमा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रतिमा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• पूज्या: to be worshipped
• पूज्या: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पूज्य (कृदन्त-प्रातिपदिक; पूज् + य)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; विधेय-विशेषण; कर्मणि-योग्यतार्थक (gerundive)

• भविष्यति: will be
• भविष्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लृट् (भविष्यत्काल), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक अव्यय (adverb of place)

• मानवैः: by humans
• मानवैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: मानव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन

Speaker

Contextual attribution: Skanda (narrating tīrtha-naming and worship practice)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Barkarī-kuṇḍa (formerly Arka-kuṇḍa)

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: A serene stone-lined kuṇḍa in Kāśī; sages or locals proclaim a new name; devotees in later ages offer flowers and lamps to a small shrine with a feminine icon near the water’s edge.

Characters & Entities

• Arka-kuṇḍa
• Barkarī-kuṇḍa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred places are preserved through name, memory, and worship—establishing continuity of dharma across generations.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Arka-kuṇḍa, also named Barkarī-kuṇḍa, a holy pond within the Kāśī landscape.

What ritualistic prescription is mentioned?

Worship of a pratimā (icon/image) at this site is foretold/commended.