Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 54
Devanagari script
अनया त्वर्ककुंडेस्मिन्पुष्ये मासि रवेर्दिने । स्नातं त्वनुदिते सूर्ये शीतादक्षुब्धचित्तया
Transliteration
anayā tvarkakuṃḍesminpuṣye māsi raverdine | snātaṃ tvanudite sūrye śītādakṣubdhacittayā
Translation
اسی نے اس ارک کنڈ میں، پُشیہ کے مہینے میں، اتوار کے دن—سورج نکلنے سے پہلے غسل کیا، اور سردی کے باوجود اس کا دل بے اضطراب رہا۔
Word by Word
अनयाby her/with her
अनया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; सर्वनाम
तुindeed
तु:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविशेषार्थक-अव्यय (indeed)
अर्ककुण्डेin the Arka-pond
अर्ककुण्डे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअर्क (प्रातिपदिक) + कुण्ड (प्रातिपदिक) → अर्ककुण्ड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; समासः = तत्पुरुषः (‘अर्कस्य कुण्डम्’)
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; सर्वनाम
पुष्येwhen (the nakṣatra) Puṣya (prevails)
पुष्ये:
Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपुष्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; नक्षत्रनाम
मासिin the month
मासि:
Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
रवेःof the Sun
रवेः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootरवि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
दिनेon the day
दिने:
Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदिन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
स्नातम्bathed (having bathed)
स्नातम्:
Kriya (Result state/क्रियाफल)
TypeAdjective
Rootस्ना (धातु) → स्नात (कृदन्त, क्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि/भावे प्रयोगे ‘स्नानं कृतम्’
तुindeed
तु:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविशेषार्थक-अव्यय (indeed)
अनुदितेwhen not risen
अनुदिते:
Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootअनुदित (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; ‘सूर्ये’ इति विशेषणम् (not yet risen)
सूर्येwhen the sun (was)
सूर्ये:
Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
शीतात्from cold, due to cold
शीतात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootशीत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; हेत्वर्थे (ablative of cause)
अक्षुब्धचित्तयाwith an unagitated mind
अक्षुब्धचित्तया:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootअ (निषेध) + क्षुब्ध (कृदन्त, क्त) + चित्त (प्रातिपदिक) → अक्षुब्धचित्त (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; समासः = तत्पुरुषः (न क्षुब्धं चित्तं यस्याः/या) — अर्थतः बहुव्रीहिसदृशः, प्रयोगतः विशेषणम्
Speaker
Śrī Devī (Pārvatī)
Characters & Entities
A
ArkakuṇḍaP
Puṣya māsaR
Ravi-vāra (Sunday)S
Sūrya (Sun)FAQs
Steadfastness in dharma—performing sacred acts with composure and endurance—magnifies the sanctity of tīrtha-practice.
Arkakuṇḍa (a Sun-associated sacred pond) within the Kāśī sacred landscape.
Snāna at Arkakuṇḍa in Puṣya month on Sunday, performed before sunrise, maintaining an unagitated mind despite cold.