Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 53

Devanagari script

लोलार्कसंगमे स्नात्वा दानं होमं सुरार्चनम् । यत्किंचित्क्रियते कर्म तदानंत्याय कल्पते

Transliteration

lolārkasaṃgame snātvā dānaṃ homaṃ surārcanam | yatkiṃcitkriyate karma tadānaṃtyāya kalpate

Translation

لولارک کے مقدّس سنگم پر غسل کرکے جو بھی عمل کیا جائے—صدقہ، ہوم (آگ کی قربانی) یا دیوتاؤں کی پوجا—وہ عمل لافانی اور بے پایان ثواب کا سبب بن جاتا ہے۔

Word by Word

• लोलार्कसंगमे: at the confluence called Lolārka
• लोलार्कसंगमे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लोलार्क (प्रातिपदिक) + संगम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; लोलार्कस्य संगमः इति षष्ठी-तत्पुरुषः; Locative of place

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; पूर्वकाले कृत्य (having done earlier)

• दानम्: gift, charity
• दानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; object of implied ‘to do/perform’

• होमम्: fire-offering, oblation
• होमम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: होम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• सुरार्चनम्: worship of the gods
• सुरार्चनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सुर (प्रातिपदिक) + अर्चन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; सुराणाम् अर्चनम् इति षष्ठी-तत्पुरुषः

• यत्: whatever (that which)
• यत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; relative pronoun

• किंचित्: anything, some (even a little)
• किंचित्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: किंचित् (सर्वनाम/अव्यय-प्रयोग)
• Form: अव्यय; अनिश्चितपरिमाणवाचक (indefinite quantifier)

• क्रियते: is done, is performed
• क्रियते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट् (Present/लट्), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive)

• कर्म: act, rite, deed
• कर्म: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; apposition to यत्

• तत्: that
• तत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; correlative pronoun

• आनन्त्याय: for endlessness, for infinite merit
• आनन्त्याय: Sampradana (Recipient/Purpose/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: आनन्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन; प्रयोजन/सम्प्रदानार्थ (for the sake of)

• कल्पते: becomes, is deemed (to be)
• कल्पते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कॢप् (धातु)
• Form: लट् (Present/लट्), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; ‘becomes/amounts to’

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Lolārka-saṅgama

Type: sangam

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and other ṛṣis (standard Purāṇic audience frame)

Visual Art Cues

Scene: Pilgrims at dawn at a river confluence; a small shrine/kuṇḍa of Sūrya (Lolārka) nearby; devotees offering arghya to the rising sun, giving dāna, and a small homa fire with priests chanting.

Characters & Entities

• Lolārka
• Gaṅgā
• Asi
• Vārāṇasī (Kāśī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Acts done after bathing at Lolārka-saṅgama become inexhaustible in merit, emphasizing Kāśī’s unique power to magnify dharmic deeds.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Lolārka-saṅgama—associated with Lolārka and located at/near the Gaṅgā–Asi confluence in Vārāṇasī (Kāśī).

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna (bathing) at the site, followed by dāna (charity), homa (fire-offering), and deva-pūjā (worship of the gods).