Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 54

Devanagari script

अग्रे कृत्वा स्थिताः सर्वास्ताः काश्यां मणिकर्णिकाम् । तन्नमस्कारमात्रेण नरो विघ्नैर्न बाध्यते

Transliteration

agre kṛtvā sthitāḥ sarvāstāḥ kāśyāṃ maṇikarṇikām | tannamaskāramātreṇa naro vighnairna bādhyate

Translation

وہ سب (یوگنیاں) منیکرنیکا کو پیشِ نظر رکھ کر کاشی میں مقیم ہیں؛ محض اس کو سجدۂ تعظیم کرنے سے انسان رکاوٹوں سے متاثر نہیں ہوتا۔

Word by Word

• अग्रे: in front; ahead
• अग्रे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अग्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; अव्ययीभाववत् प्रयोगः (in front)

• कृत्वा: having done/made
• कृत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund)

• स्थिताः: standing; stationed
• स्थिताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) + क्त (कृत्प्रत्यय)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘सर्वाः ताः’ इत्यस्य विशेषणम्

• सर्वाः: all
• सर्वाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• ताः: those (they)
• ताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• काश्याम्: in Kāśī
• काश्याम्: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: काशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• मणिकर्णिकाम्: Maṇikarṇikā (ghāṭ/holy spot)
• मणिकर्णिकाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मणिकर्णिका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• तत्: of that/its
• तत्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (सम्बन्धे)

• नमस्कारमात्रेण: by mere salutation
• नमस्कारमात्रेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: नमस्कार + मात्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (नमस्कारस्य मात्रेण = by mere salutation)

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• विघ्नैः: by obstacles
• विघ्नैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: विघ्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• न: not
• न: Pratishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध-निपात

• बाध्यते: is afflicted/obstructed
• बाध्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: बाध् (धातु)
• Form: लट् (Present), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगः (passive)

Speaker

Skanda (deduced; Kāśīkhaṇḍa discourse style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Maṇikarṇikā

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: (Implied) sages/recipients

Visual Art Cues

Scene: At Maṇikarṇikā, Yoginīs are envisioned as resident guardians with the ghat placed foremost; a devotee bows, and obstacles dissolve as the riverfront glows with lamps.

Characters & Entities

• Maṇikarṇikā
• Kāśī
• Yoginīs

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Reverence to a supreme tīrtha within the kṣetra functions as spiritual protection—humble salutation itself becomes a remover of impediments.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Maṇikarṇikā in Kāśī is explicitly praised as foremost and obstacle-removing.

What ritualistic prescription is mentioned?

Namaskāra (salutation/obeisance) to Maṇikarṇikā is stated as sufficient for vighna-nāśa (non-affliction by obstacles).