Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 7

Devanagari script

गतेषु देवसंघेषु पृथिव्याः पृथिवीपतिः । चकार राज्यं निर्द्वंद्वं दिवोदासः प्रतापवान्

Transliteration

gateṣu devasaṃgheṣu pṛthivyāḥ pṛthivīpatiḥ | cakāra rājyaṃ nirdvaṃdvaṃ divodāsaḥ pratāpavān

Translation

جب دیوتاؤں کے جتھے روانہ ہو گئے تو زمین کے مالک، باجلال دیووداس نے بے نزاع اور بے فتنہ ہو کر راج کیا۔

Word by Word

• गतेषु: when (they) had gone
• गतेषु: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past participle), पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; सति-सप्तमी (locative absolute)

• देवसङ्घेषु: in the assemblies/groups of gods
• देवसङ्घेषु: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: देव + सङ्घ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (देवानां सङ्घाः)

• पृथिव्याः: of the earth
• पृथिव्याः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन

• पृथिवीपतिः: lord of the earth, king
• पृथिवीपतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पृथिवी + पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (पृथिव्याः पतिः)

• चकार: made; established
• चकार: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन

• राज्यम्: kingdom, rule
• राज्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: राज्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• निर्द्वन्द्वम्: free of strife
• निर्द्वन्द्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: निर्द्वन्द्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (free from conflict)

• दिवोदासः: Divodāsa
• दिवोदासः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दिवोदास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• प्रतापवान्: valorous, mighty
• प्रतापवान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्रतापवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (possessing valor)

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Vārāṇasī)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Vipa-indra / best of brāhmaṇas

Visual Art Cues

Scene: Divodāsa sits in a simple yet dignified court, the city calm behind him; no deva-emblems hover over the land—only human administration and orderly streets, suggesting ‘nir-dvandva’ rule.

Characters & Entities

• Divodāsa
• Devas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Righteous sovereignty (rājadharma) stabilizes society; when divine interference withdraws, human kingship is tested through just and fearless governance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī/Vārāṇasī is the implied sacred setting, presented through the political-sacred history of King Divodāsa.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the focus is on rājadharma and the conditions of rule.