Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 32

Devanagari script

गंधपुष्पांशुकैः शोणैः स्वां तनुं भूषितां नरः । यः पश्येत्स्वप्नसमये सोऽष्टौ मासाननित्यहो

Transliteration

gaṃdhapuṣpāṃśukaiḥ śoṇaiḥ svāṃ tanuṃ bhūṣitāṃ naraḥ | yaḥ paśyetsvapnasamaye so'ṣṭau māsānanityaho

Translation

اگر خواب کے وقت آدمی اپنے ہی بدن کو سرخ خوشبوؤں، پھولوں اور سرخ لباسوں سے آراستہ دیکھے—ہائے، وہ ناپائیدار ہے؛ اس کے صرف آٹھ ماہ باقی ہیں۔

Word by Word

• गंधपुष्पांशुकैः: with perfumes, flowers, and garments
• गंधपुष्पांशुकैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: गन्ध (प्रातिपदिक) + पुष्प (प्रातिपदिक) + अंशुक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः (collective), तृतीया (3rd/करण), बहुवचनम्; द्वन्द्व-समासः (गन्ध+पुष्प+अंशुक)

• शोणैः: red
• शोणैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: शोण (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक-सम्भवः; तृतीया (3rd/करण), बहुवचनम्; विशेषणम् (qualifying the instruments)

• स्वाम्: one's own
• स्वाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: स्व (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचनम्; विशेषणम् (तनुम्)

• तनुम्: body
• तनुम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तनु (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचनम्

• भूषिताम्: adorned
• भूषिताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: भूष् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (Past Passive Participle), स्त्रीलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; विशेषणम् (तनुम्)

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचनम्

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; सम्बन्धक-सर्वनाम (relative pronoun)

• पश्येत्: should see
• पश्येत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु; पश्य-आदेश)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

• स्वप्नसमये: at the time of a dream
• स्वप्नसमये: Adhikarana (Time/काल-अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्वप्न (प्रातिपदिक) + समय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (स्वप्नस्य समयः)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्

• अष्टौ: eight
• अष्टौ: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अष्टन् (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: संख्यावाचक-विशेषणम्; पुंलिङ्गे द्वितीया बहुवचनरूपम् (māsān)

• मासान्: months
• मासान्: Karma (Extent/परिमाण-कर्म)
• Type: Noun
• Root: मास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचनम्

• अनित्यहः: having impermanent days / short-lived
• अनित्यहः: Visheshana (Qualifier of सः)
• Type: Adjective
• Root: अनित्य (प्रातिपदिक) + अहन्/अहः (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; कर्मधारयः (अनित्यं अहः यस्य/अनित्यः अहः)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A dream-vision of the dreamer seeing his own body richly adorned with red garments, red flowers, and red unguents—yet the background subtly suggests a funeral/cremation liminality, making the red read as both celebration and blood-omen.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Adornment and pleasure are fleeting; recognize impermanence and turn to lasting spiritual merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The instruction is embedded in Kāśī-khaṇḍa’s sacred narrative setting (Kāśī), which repeatedly emphasizes liberation over ornamentation.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse interprets a dream-image as a time-bound omen.