सर्वभावविनिर्मुक्तं क्षेत्रज्ञं ब्रह्मणि न्यसेत् । एतद्ध्यानं च योगश्च शेषोन्यो ग्रंथविस्तरः
sarvabhāvavinirmuktaṃ kṣetrajñaṃ brahmaṇi nyaset | etaddhyānaṃ ca yogaśca śeṣonyo graṃthavistaraḥ
تمام حالتوں اور تعینات سے پاک کھیتَرَجْنَ کو برہمن میں رکھ دے۔ یہی دھیان ہے، یہی یوگ ہے؛ اس کے سوا سب محض گرنتھوں کی تفصیل ہے۔
Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)
Tirtha: Kāśī-kṣetra
Type: kshetra
Listener: Ṛṣis/pilgrims seeking the ‘sāra’ of dharma
Scene: A teacher-sage in Kāśī points to a vast, formless radiance; scrolls and books lie aside, while the seeker’s awareness dissolves into an infinite Brahman-light above the Ganga.
The essence of yoga is establishing the purified inner knower (kṣetrajña) in Brahman; everything else is secondary explanation.
The verse occurs in Kāśīkhaṇḍa, aligning Kāśī’s glory with direct Brahman-meditation as the sure path to liberation.
A meditative prescription: relinquish all mental ‘bhāvas’ and establish awareness in Brahman.