Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 26

Devanagari script

गोसहस्रवधं पापं श्रुतिरेषा सनातनी । हृदि सस्नेह भावेन चेद्द्रक्षेत्स्त्रियमेकदा

Transliteration

gosahasravadhaṃ pāpaṃ śrutireṣā sanātanī | hṛdi sasneha bhāvena ceddrakṣetstriyamekadā

Translation

یہ سناتن شروتی کی تعلیم ہے: اگر کوئی دل میں محبت آلود (شہوت آمیز) جذبہ رکھ کر کسی عورت کو ایک بار بھی دیکھے تو وہ گناہ ہزار گایوں کے ذبح کے برابر ہے۔

Word by Word

• गो-सहस्र-वधम्: killing of a thousand cows
• गो-सहस्र-वधम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक) + सहस्र (प्रातिपदिक) + वध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (गवां सहस्रस्य वधः)

• पापम्: sin
• पापम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेष्य (गोसहस्रवधम् इत्यस्य)

• श्रुतिः: scriptural statement / tradition
• श्रुतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्रुति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• एषा: this
• एषा: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• सनातनी: eternal
• सनातनी: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सनातन (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (श्रुतिः)

• हृदि: in the heart
• हृदि: Adhikaraṇa (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: हृद् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• स-स्नेह: with affection
• स-स्नेह: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: स (उपसर्ग/अव्यय-पूर्वपद) + स्नेह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग? (भावेन इति सह—पुंलिङ्गे तृतीया एकवचन), तृतीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारयः (स्नेहेन सह)

• भावेन: with a feeling/attitude
• भावेन: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: भाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन

• चेत्: if
• चेत्: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: चेत् (अव्यय)
• Form: अव्यय; शर्तार्थक-निपात (conditional particle)

• द्रक्षेत्: should see
• द्रक्षेत्: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

• स्त्रियम्: a woman
• स्त्रियम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्त्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• एकदा: once
• एकदा: Kāla (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: एकदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक-क्रियाविशेषण (adverb of time)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A saffron-clad bhikṣu in a narrow Kāśī lane averts his eyes, holding a kamaṇḍalu and daṇḍa; behind him, household life continues—women drawing water, lamps at doorways—while a subtle dark aura symbolizes inner temptation and its karmic weight.

Characters & Entities

• Kāśī
• Śruti (tradition)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

For a renunciant, inner intention matters: attachment in the heart is treated as a grave breach of brahmacarya.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse occurs within Kāśī Khaṇḍa’s dharma teaching, framing Kāśī as a place for strict inner purity.

What ritualistic prescription is mentioned?

A restraint-rule: do not entertain affectionate/attached gaze or intention; maintain strict celibate discipline.