Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 93

स्व वृषं या परित्यज्य परवृषे वृषायते । वृषली सा हि विज्ञेया न शूद्री वृषली भवेत्

sva vṛṣaṃ yā parityajya paravṛṣe vṛṣāyate | vṛṣalī sā hi vijñeyā na śūdrī vṛṣalī bhavet

جو عورت اپنے شوہر کو چھوڑ کر دوسرے مرد سے تعلق قائم کرے وہ ‘وِرشلی’ کہلائے؛ محض پیدائش سے شُودر عورت وِرشلی نہیں ہوتی۔

स्वone's own
स्व:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootsva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण (Masculine, Accusative, Singular; adjective)
वृषम्bull (husband)
वृषम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootvṛṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन (Masculine, Accusative, Singular)
याwho (she)
या:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सम्बन्धसूचक सर्वनाम (Feminine, Nominative, Singular; relative pronoun)
परित्यज्यhaving abandoned
परित्यज्य:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial to main verb/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootpari-tyaj (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive); ‘having abandoned’
पर-वृषेin another's husband
पर-वृषे:
Adhikaraṇa (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootpara + vṛṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन (Masculine, Locative, Singular); परस्य वृषे (in another's husband)
वृषायतेacts as (takes as) a husband
वृषायते:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootvṛṣāy (धातु)
Formलट् (Present/लट्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद (Ātmanepada)
वृषलीa vṛṣalī (unchaste/low woman)
वृषली:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootvṛṣalī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन (Feminine, Nominative, Singular)
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; निर्देशक सर्वनाम (Feminine, Nominative, Singular; demonstrative pronoun)
हिindeed
हि:
Sambandha/Avadhāraṇa (Emphasis/सम्बन्ध-निपात)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formनिपात (particle/emphasis)
विज्ञेयाshould be known (as)
विज्ञेया:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootvi-jñā (धातु)
Formतव्यत्-कृदन्त (Gerundive/Obligatory passive participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘to be known/should be known’
not
:
Pratiṣedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेध-निपात (negation particle)
शूद्रीa Śūdra woman
शूद्री:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootśūdrī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन (Feminine, Nominative, Singular)
वृषलीa vṛṣalī
वृषली:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootvṛṣalī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन (Feminine, Nominative, Singular)
भवेत्would be / should become
भवेत्:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative/विधिलिङ्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद (Parasmaipada)

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Scene: A didactic scene in Kāśī: elders or a teacher instructs householders on dharma; a domestic threshold and sacred city backdrop suggest that pilgrimage includes ethical discipline.

V
vṛṣalī

FAQs

Moral designation here is grounded in conduct; fidelity and restraint uphold dharma, not mere social identity.

The larger discourse belongs to Kāśī-khaṇḍa, but this verse itself is an ethical definition without a named tīrtha.

None directly; it clarifies a conduct-based category relevant to ritual/social purity discussions.