Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 92

Devanagari script

महिषीत्युच्यते नारी या च स्याद्व्यभिचारिणी । तां दुष्टां कामयेद्यस्तु स वै माहिषिकः स्मृतः

Transliteration

mahiṣītyucyate nārī yā ca syādvyabhicāriṇī | tāṃ duṣṭāṃ kāmayedyastu sa vai māhiṣikaḥ smṛtaḥ

Translation

جو عورت زناکار ہو اسے یہاں ‘مہشی’ کہا گیا ہے؛ اور جو اس بدکردار عورت کی خواہش کرے وہ ‘ماہشک’ کے نام سے یاد کیا جاتا ہے۔

Word by Word

• महिषी: ‘mahiṣī’ (term/name)
• महिषी: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महिषी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotative/इति)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरणार्थक-अव्यय (quotative particle)

• उच्यते: is called
• उच्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive)

• नारी: a woman
• नारी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नारी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• या: who
• या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• स्यात्: may be / is (in sense of ‘is’)
• स्यात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• व्यभिचारिणी: adulterous
• व्यभिचारिणी: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: व्यभिचारिन् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (या/नारी)

• ताम्: her
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• दुष्टाम्: wicked
• दुष्टाम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दुष्ट (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (ताम्)

• कामयेत्: should desire
• कामयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कम् (धातु) + णिच्
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; णिजन्त (causative)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• तु: but / indeed
• तु: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (particle), विरोध/विशेषार्थे

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• वै: certainly
• वै: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निपात (particle), निश्चयार्थे

• माहिषिकः: māhiṣika (such a man)
• माहिषिकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: माहिषिक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• स्मृतः: is considered / is said to be
• स्मृतः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त) प्रयुक्तः; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; लुप्त-कोपुला (is considered)

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A cautionary scene: a man reaches toward a veiled adulterous woman; a sage blocks him with a staff of dharma; behind them, Kāśī ghāṭ lamps and a temple silhouette signify sacred space violated by desire.

Characters & Entities

• māhiṣika

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Desire aligned with adharma degrades the seeker; purity of intention and restraint are essential to dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī is the broader sacred frame; this verse is definitional and ethical rather than geographic.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual; it defines a category of impurity relevant to social/ritual avoidance.