Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 52

Devanagari script

हृताधिकारां मलिनां पिंडमात्रोपजीविनीम् । परिभूतामधःशय्यां वासयेद्व्यभिचारिणीम्

Transliteration

hṛtādhikārāṃ malināṃ piṃḍamātropajīvinīm | paribhūtāmadhaḥśayyāṃ vāsayedvyabhicāriṇīm

Translation

بدکار عورت کو اس کے حقوق سے محروم کر کے، ذلیل حالت میں، صرف معمولی نوالوں پر گزارا کرنے پر مجبور کیا جانا چاہیے؛ بے عزت ہو کر اسے نچلے بستر پر سلایا جانا چاہیے۔

Word by Word

• हृत-अधिकाराम्: one whose authority/rights are taken away
• हृत-अधिकाराम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: हृत (कृदन्त-प्रातिपदिक; हृ धातु, क्त) + अधिकार (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; तत्पुरुषः (हृतः अधिकारः यस्याः सा) — कर्मणि क्त-विशेषण

• मलिनाम्: impure/soiled
• मलिनाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: मलिन (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• पिण्ड-मात्र-उपजीविनीम्: living only on morsels/alms
• पिण्ड-मात्र-उपजीविनीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पिण्ड (प्रातिपदिक) + मात्र (प्रातिपदिक) + उपजीविनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; तत्पुरुष-श्रृङ्खला (पिण्डमात्रेण उपजीविनी)

• परिभूताम्: insulted/humiliated
• परिभूताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: परि + भू (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• अधः-शय्याम्: on a low bed
• अधः-शय्याम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अधः (अव्यय) + शय्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; अव्ययीभावः (अधः शय्या = low bed)

• वासयेत्: should make (her) dwell / should keep
• वासयेत्: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वास् (धातु; causative)
• Form: णिजन्त (causative) धातु-प्रयोग; विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• व्यभिचारिणीम्: an adulteress
• व्यभिचारिणीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: व्यभिचारिणी (प्रातिपदिक; कृदन्त-कर्तृ from व्यभि + चर् धातु, णिनि)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: null

Visual Art Cues

Scene: A stark moral scene: an adulterous woman sits apart, without ornaments, given only simple food; she rests on a low bed; elders of the household look on with stern restraint—depicting loss of adhikāra and social dishonor.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It portrays adultery as a serious breach of dharma, warranting corrective social and household consequences.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is referenced directly; the verse functions as dharma-nīti within the Kāśī Khaṇḍa setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

No rite is prescribed; it lays down a disciplinary measure (restriction of privileges and austere living).