Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 45

अजाश्वयोर्मुखं मेध्यं गावो मेध्यास्तु पृष्ठतः । पादतो ब्राह्मणा मेध्याः स्त्रियो मेध्यास्तु सर्वतः

ajāśvayormukhaṃ medhyaṃ gāvo medhyāstu pṛṣṭhataḥ | pādato brāhmaṇā medhyāḥ striyo medhyāstu sarvataḥ

بکری اور گھوڑے کے لیے منہ میدھْیَ (رسمی طور پر پاک) ہے؛ گائے کے لیے پیٹھ پاک ہے؛ برہمن کے لیے پاؤں پاک ہیں؛ مگر عورت ہر پہلو سے میدھْیَ ہے۔

अजाश्वयोःof the goat and the horse
अजाश्वयोः:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअजा- अश्व (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, द्विवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (अजा च अश्वः च)
मुखम्the mouth
मुखम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
मेध्यम्pure/fit for sacrifice
मेध्यम्:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमेध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (मुखम्)
गावःcows
गावः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
मेध्याःpure
मेध्याः:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमेध्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (गावः)
तुindeed/but
तु:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण/विरोधार्थक-निपात (particle: ‘but/indeed’)
पृष्ठतःfrom the back/behind
पृष्ठतः:
Desha (Adverbial/देश)
TypeIndeclinable
Rootपृष्ठतः (अव्यय; पृष्ठ-तस्)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb)
पादतःfrom the feet
पादतः:
Desha (Adverbial/देश)
TypeIndeclinable
Rootपादतः (अव्यय; पाद-तस्)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय
ब्राह्मणाःBrahmins
ब्राह्मणाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
मेध्याःpure
मेध्याः:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमेध्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (ब्राह्मणाः)
स्त्रियःwomen
स्त्रियः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्त्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
मेध्याःpure
मेध्याः:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमेध्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (स्त्रियः)
तुindeed
तु:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
सर्वतःfrom all sides/entirely
सर्वतः:
Desha (Adverbial/देश)
TypeIndeclinable
Rootसर्वतः (अव्यय; सर्व-तस्)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय

Skanda (deduced for Kāśīkhaṇḍa: Skanda to Agastya)

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Listener: Sages/pilgrims (implied)

Scene: A symbolic panel showing a cow with highlighted back, a horse and goat with highlighted mouths, a brāhmaṇa with highlighted feet, and a woman depicted as fully radiant—illustrating ritual ‘mēdhya’ loci as an instructional diagram in a dharma discourse.

B
Brāhmaṇa
C
Cow
H
Horse
G
Goat

FAQs

It asserts a dharmic taxonomy of purity, culminating in the claim of comprehensive ritual purity for women.

Kāśī is the overarching sacred frame (Kāśīkhaṇḍa), though the verse is doctrinal rather than geographical.

A rule of ritual classification (medhya/śuddhi) is provided for different beings/body-parts.