Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 130

Devanagari script

चैत्यवृक्षं चितिं यूपं शिवनिर्माल्यभोजिनम् । वेदविक्रयिणं स्पृष्ट्वा सचैलो जलमाविशेत्

Transliteration

caityavṛkṣaṃ citiṃ yūpaṃ śivanirmālyabhojinam | vedavikrayiṇaṃ spṛṣṭvā sacailo jalamāviśet

Translation

چَیتیہ درخت، چِتا، یُوپ، شِو کے نِرمالیہ کھانے والے یا وید بیچنے والے کو چھو کر آدمی کپڑوں سمیت پانی میں اترے تاکہ پاکی ہو۔

Word by Word

• चैत्यवृक्षम्: a sacred/monument tree
• चैत्यवृक्षम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: चैत्य + वृक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (चैत्यस्य वृक्षः)

• चितिम्: a funeral pyre
• चितिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: चिति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• यूपम्: a sacrificial post
• यूपम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यूप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• शिवनिर्माल्यभोजिनम्: one who eats Śiva’s offerings/remnants
• शिवनिर्माल्यभोजिनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिव + निर्माल्य + भोजिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (शिवस्य निर्माल्यं तद् भोजयति/भुङ्क्ते इति)

• वेदविक्रयिणम्: a seller of the Veda
• वेदविक्रयिणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वेद + विक्रयिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वेदस्य विक्रयी)

• स्पृष्ट्वा: having touched
• स्पृष्ट्वा: Kriya (पूर्वकर्म/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्पृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund), ‘स्पृश्’ धातोः

• सचैलः: with clothes on
• सचैलः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स + चैल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अव्ययीभावः (चैलेन सह = सचैलः)

• जलम्: water
• जलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• आविशेत्: should enter
• आविशेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + विश् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gaṅgā in Kāśī (ghāṭ-snānā context)

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Pilgrim/householder audience within the Kāśī instruction frame

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim in Kāśī, having brushed past a cremation-pyre area and a yūpa-like post near a ritual enclosure, steps down into the Gaṅgā fully clothed for a swift purificatory immersion; temple spires and ghāṭ steps frame the scene.

Characters & Entities

• Śiva
• Kāśī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Ritual purity is maintained by immediate corrective action; dharma treats certain contacts as requiring cleansing.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī is the implied sacred context; purification practices are part of living rightly in the holy city of Śiva.

What ritualistic prescription is mentioned?

Enter water for purification (snāna), even ‘with clothes on’ (sacaila), after such contact.