Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 22

Devanagari script

कुर्याद्वैवाहिके वह्नौ गृह्यकर्मान्वहं गृही । पंचयज्ञक्रियां चापि पक्तिं दैनंदिनीमपि

Transliteration

kuryādvaivāhike vahnau gṛhyakarmānvahaṃ gṛhī | paṃcayajñakriyāṃ cāpi paktiṃ dainaṃdinīmapi

Translation

گھر گرہستی کرنے والے کو نکاحی مقدّس آگ میں روزانہ گھریلو ویدک رسومات ادا کرنی چاہئیں؛ اور پانچ یَجْنوں کے فرائض بھی، نیز روزمرّہ کھانا پکانا اور نذر کرنا بھی۔

Word by Word

• कुर्यात्: should do
• कुर्यात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; धातुः कृ

• वैवाहिके: in the wedding (rite)
• वैवाहिके: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: वैवाहिक (प्रातिपदिक; विवाह + ठक्)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचनम्; विशेषणम्

• वह्नौ: in the fire
• वह्नौ: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वह्नि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचनम्

• गृह्यकर्म: domestic (gṛhya) rites
• गृह्यकर्म: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गृह्य + कर्म (प्रातिपदिके)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचनम्; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (गृह्याणि कर्माणि)

• अन्वहम्: daily
• अन्वहम्: Kala-adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अन्वहम् (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्ययम् (adverb of time)

• गृही: the householder
• गृही: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गृहिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्

• पञ्चयज्ञक्रियाम्: the performance of the five sacrifices
• पञ्चयज्ञक्रियाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पञ्च + यज्ञ + क्रिया (प्रातिपदिके)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचनम्; समासः तत्पुरुषः (पञ्चानां यज्ञानां क्रिया)

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्ययम् (conjunction)

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अप्यर्थक-अव्ययम् (also/even)

• पक्तिम्: cooking (meal-preparation)
• पक्तिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचनम्

• दैनन्दिनीम्: daily
• दैनन्दिनीम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दैनन्दिनी (प्रातिपदिक; दिनं दिनम् इति)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचनम्; विशेषणम्

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अप्यर्थक-अव्ययम् (also)

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda speaking to Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A serene Kāśī household courtyard: the gṛhastha tends the marriage-fire, performs small homa, cooks daily food, and prepares offerings; in the background, a distant hint of ghāṭs and temple spires.

Characters & Entities

• Skanda
• Kāśī (implied context)
• Gṛhya rites
• Pañcayajña

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Daily household life becomes sacred when anchored in ritual responsibility—fire rites, pañcayajña, and mindful nourishment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The instruction is embedded in Kāśīkhaṇḍa’s portrayal of Kāśī as a place where daily dharma supports spiritual elevation.

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform daily gṛhya-karmas in the vaivāhika (marriage) fire and maintain the pañcayajña routine, including daily cooking/feeding duty.